Klimaat- en milieuactivisten

Klimaat- en milieuactivisten

Wereldwijd zien we mensen opstaan ter bescherming van mens en planeet

Van de Zweedse Greta Thunberg, over moedige vrouwen uit het Ecuadoriaanse of Braziliaanse Amazonewoud en bezorgde vaders zoals Clovis in Madagaskar, tot jonge activisten zoals Kyra Gantois, Anuna De Wever, Adelaïde Charlier en alle anderen die elke vrijdag de straat optrokken. Ze roepen zowel staten als bedrijven ter verantwoording voor het schenden van hun rechten en dat wordt hen niet altijd gemakkelijk gemaakt. 

 


KLIMAAT- EN MILIEUACTIVISTEN, DE VERDEDIGERS VAN MENS EN PLANEET

Een mensenrechtenverdediger is iemand die opstaat voor rechtvaardigheid en waardigheid voor ieder van ons. Het zijn moedige mensen zoals jij en ik die op een vreedzame manier opkomen voor mensenrechten. Ook klimaat- en milieuactivisten zijn mensenrechtenverdedigers. Ze bekommeren zich onder meer om het recht op leven, gezondheid, huisvesting, land, water en sanitaire voorzieningen. 

RECHT OP LEVEN

De gevolgen van klimaatverandering, in het bijzonder de globale opwarming van onze planeet, zullen er volgens de Wereldgezondheidsorganisatie toe leiden dat tussen 2030 en 2050 per jaar ongeveer 250.000 mensen extra zullen sterven aan malaria, ondervoeding, diarree en warmtestress. Maar ook de toename in frequentie en intensiteit van natuurrampen zal op termijn meer levens eisen. 

Recht op een zo gezond mogelijk leven

Volgens het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) zullen de gevolgen van klimaatverandering het risico verhogen op kwetsuren, ziektes en sterfgevallen door intensere hittegolven en branden. Mensen in armere landen zullen steeds vaker honger lijden doordat er minder voedsel geproduceerd kan worden. Ondervoeding maakt hen bovendien kwetsbaarder voor ziektes, als gevolg van de slechte kwaliteit van voedsel en water, dat alsmaar zal verslechteren.

Recht op huisvesting

Extremere weersomstandigheden leiden tot overstromingen en natuurbranden, waardoor huizen vernield worden en mensen ontheemd raken. Aanhoudende droogte, erosie en overspoeling kunnen eveneens resulteren in een verandering van omgeving en milieu. De huizen van mensen die in een laaggelegen gebied gesitueerd zijn, dreigen vaker overspoeld te worden als gevolg van een stijgende zeespiegel.

Recht op water en sanitaire voorzieningen

Smeltende sneeuw en ijs zorgen voor minder neerslag, hogere temperaturen en een stijgend zeeniveau. Dat heeft een impact op de hoeveelheid en kwaliteit van onze waterreserves. Meer dan een miljard mensen heeft vandaag al geen toegang tot zuiver water. Extreme weerpatronen zoals cyclonen en overstromingen laten de water- en sanitaire infrastructuur vaak vervuild achter. Die besmetting verhoogt dan weer de kans op ziektes.

 

Het zijn vaak, maar niet altijd, leiders die opkomen voor de rechten van hun gemeenschappen. Ze beschermen hun huizen, de luchtkwaliteit, het water, land en de bossen tegen vernieling of vervuiling. Velen onder hen komen uit lokale inheemse bevolkingsgroepen.
 

Lokale acties met globale gevolgen

Hoewel de verhalen van mensenrechtenverdedigers meestal geschetst worden binnen een lokale context – ze voeren campagne ter bescherming van hun eigen familie en geliefden – is hun werk voor ons allen van belang. Neem nu het Amazonewoud, de longen van onze planeet. Gedurende honderden jaren bewonen inheemse volkeren het gebied. Het zijn die volkeren die het regenwoud al jarenlang trachten te beschermen tegen ontbossing. 

De moedige activisten roepen zowel staten als bedrijven ter verantwoording voor het schenden van hun rechten. Maar hun werk is niet zonder risico: ze trotseren bedreigingen, vervolgingen en riskeren soms hun eigen veiligheid en vrijheid voor de rechten van anderen. Volgens ngo Global Witness werden in 2019 maar liefst 212 milieu- en landrechtenactivisten gedood. De meeste van hen waren actief in Zuid-Amerika, dat het dodelijkste continent blijft om mensenrechten te verdedigen. 

Klimaat- en milieuactivisten lopen grote risico’s omdat machthebbers denken weg te kunnen komen met laster en aanvallen tot het criminaliseren en zelfs doden  van lokale betogers. Zeker als de rest van de wereld er toch geen aandacht aan schenkt of hen niet durft tegen te spreken. Laat dat nu net de reden zijn om wereldwijde solidariteit te tonen met milieu- en klimaatactivisten die veel op het spel zetten om anderen en onze planeet te beschermen. 
 

Maak kennis met enkele beschermers van onze planeet

Marinel Sumook Ubaldo overleefde in 2013 een van de dodelijkste tyfoons Haiyan. Meer dan 6.000 mensen kwamen om en miljoenen anderen werden dakloos. De Filipijnse overheid schiet nog steeds tekort in haar hulp aan de slachtoffers. Er is onvoldoende toegang tot voedsel en water, degelijk onderdak, elektriciteit en sanitaire voorzieningen. Als mensenrechtenactiviste wijst Marinel de Filipijnse overheid op haar verplichtingen en eist ze dat haar gemeenschap wordt geholpen.

© Sergio Ortiz Borbolla

In 2015, organiseerde Bernardo Caal Xol uit Guatemale een vreedzaam protest tegen de bouw van twee hydraulische damprojecten in de buurt van de rivier die levensnoodzakelijk is voor zijn volk. Daar konden de bouwers van de dammen niet mee lachen en ter vergelding lanceerden ze lastercampagnes tegen Bernardo. Dit escaleerde verder tot een rechtszaak tegen Bernardo die in beschuldiging werd gesteld voor “het plegen van geweld”.

 

© Sergio Ortiz Borbolla


Clovis Razafimalala is vader van twee en een prominente milieuactivist uit Madagaskar. Hij voert op vreedzame wijze actie tegen de illegale, maar lucratieve, uitvoer van het kostbare rozenhout. Daardoor is hij een doorn in het oog van verschillende machthebbers. Hij werd recent nog op basis van valse aanklachten veroordeeld.
 

© Sergio Ortiz Borbolla


Patricia Gualinga, Nema Grefa, Salomé Aranda en Margoth Escobar uit Ecuador noemen zichzelf ‘de Amazonevrouwen’. Ze komen op voor het milieu en de rechten van hun gemeenschap. Elk van hen kreeg daardoor al te maken met aanvallen en doodsbedreigingen. De daders konden nog steeds niet geïdentificeerd worden. Ondanks alles blijven ze trouw aan hun strijd voor de rechten van hun gemeenschap.

© Sergio Ortiz Borbolla


Jianne Turtle is mensenrechtenactiviste en lid van de Canadese gemeenschap Anishinaabe, beter gekend onder de naam 'Grassy Narrows'. Deze inheemse gemeenschap woont in een gebied dat ernstig vervuild is met kwik. Heel veel inwoners zijn daardoor ziek geworden. Maar de overheid onderneemt te weinig stappen om de vervuiling tegen te gaan. En dat kan Jianne niet zomaar aan zich voorbij laten gaan. 

© Sergio Ortiz Borbolla


In december 2017 werd de prominente milieuactivist Andrei Rudomakha op brutale wijze in elkaar geslagen in Krasnodar, zuidwest-Rusland. Andrei en zijn collega’s van de ngo Environmental Watch for the North Caucasus (EWNC) kwamen net terug van een onderzoeksmissie waarbij ze nagingen of er illegaal gebouwd werd in het beschermde woud aan de Zwarte Zee.