BELGIË LEGT “MONDELING EXAMEN MENSENRECHTEN” AF VOOR DE VN

BELGIË LEGT “MONDELING EXAMEN MENSENRECHTEN” AF VOOR DE VN

Actueel

VN-lidstaten zullen België dit jaar op de rooster leggen over de mensenrechtensituatie in ons land. Amnesty International fluistert de ondervragers van tevoren een aantal vragen en aanbevelingen in over prangende Belgische mensenrechtenkwesties.

Op 5 mei 2021 legt België voor de derde keer zijn “mondeling examen mensenrechten” af voor de Verenigde Naties, officieel Universal Periodic Review of UPR genoemd. België krijgt nadien geen puntenrapport, maar wel een reeks aanbevelingen om de mensenrechten nog beter te respecteren. 

De eer om vragen te stellen is op de dag van het “mondeling examen” enkel weggelegd voor de VN-lidstaten. Amnesty International mag vooraf wel een analyse opsturen over wat er goed en fout loopt in ons land op het vlak van mensenrechten. We doen in onze analyse 36 concrete en meetbare aanbevelingen over 12 domeinen waar mensenrechten in België worden geschonden of onvoldoende beschermd.

Waarom wordt de mensenrechtensituatie in België geëvalueerd?

Alle 193 VN-lidstaten worden om de vijf jaar onderworpen aan een Universal Periodic Review (UPR). Lidstaten evalueren elkaar (peer review) en gaan na in hoeverre andere lidstaten de mensenrechten in de wet en in de praktijk naleven. Elke evaluatie of UPR eindigt in een reeks aanbevelingen om het nog beter te doen.

Werkt dat?

Staten zijn verantwoordelijk om de aanbevelingen uit hun evaluatie te realiseren. Ze worden op elke nieuwe UPR over hun vorderingen of hun falen ondervraagd. De UPR zorgt dus voor politieke druk op staten om vooruitgang rond mensenrechten te boeken.

Wat doet Amnesty International?

Amnesty mag voorafgaand aan elke UPR een analyse insturen over de staat die ondervraagd zal worden. In ons rapport geven we de VN en de ondervragende staten belangrijke informatie mee over de mensenrechtensituatie in het betrokken land. We schuiven met ons rapport ook aan tafel bij verschillende ambassades. Op die manier beïnvloeden we de uiteindelijke aanbevelingen voor het ondervraagde land. Tussen hun opeenvolgende UPR's door houdt Amnesty staten bij de les door hen op hun verantwoordelijkheden te wijzen en advies te geven.

Hoe doet België het?

Er is eindelijk een mensenrechteninstituut, trans personen worden door de wet niet langer aan onnodige en vernederende eisen onderworpen en het toezicht op federale gevangenissen is verbeterd. Maar andere aanbevelingen uit de laatste UPR zijn te traag of nog onvoldoende uitgevoerd. Algemene conclusie: België is lang niet de slechtste leerling van de klas, maar er is nog werk aan de winkel.

AMNESTY’S AANBEVELINGEN VOOR BELGIË

Lees hier in het kort welke werkpunten en aanbevelingen Amnesty heeft voorgelegd aan de VN en de VN-lidstaten voor de Belgische regering.

Seksueel geweld

Nooit eerder stapten zo veel landgenoten naar de politie om een klacht in te dienen wegens verkrachting. In 2019 werden 4.664 verkrachtingszaken geregistreerd (terwijl naar schatting 9 op de 10 slachtoffers geen aangifte doet). De bestrijding van seksueel geweld moet een prioriteit zijn voor België. Met de oprichting van zorgcentra na seksueel geweld en een opleiding voor magistraten werden al positieve stappen gezet, maar de kennis en de aanpak van seksueel geweld moeten op vele niveaus nog beter.

Racisme en discriminatie

Opeenvolgende regeringen hebben zich voorgenomen om een nationaal actieplan tegen racisme en andere vormen van discriminatie op te stellen. Ons land boekt echter weinig vooruitgang. Tijd om er echt werk van te maken, want het aantal racismeklachten bij Unia stijgt al jaren op rij.

Asiel en migratie

België moet zonder uitzondering de rechten van asielzoekers en migranten respecteren. Ons land moet onder meer garanderen dat er geen kinderen worden opgesloten om migratieredenen en dat er geen mensen worden teruggestuurd naar plaatsen waar ze gevaar lopen op ernstige mensenrechtenschendingen. Vorig jaar nog werd ons land door het Europees Hof van de Rechten van de Mens veroordeeld, omdat het onvoldoende de risico’s op ernstige mensenrechtenschendingen had ingeschat bij het terugsturen van mensen naar Soedan.

Woonzorgcentra

Ook oudere mensen in woonzorgcentra verdienen de best mogelijke gezondheidszorg. Tijdens de eerste coronagolf faalde de regering om dat te garanderen. Er moeten voldoende middelen en personeel ter beschikking worden gesteld voor ons gezondheidssysteem en voor de woonzorgcentra om de rechten van ouderen te allen tijde te kunnen respecteren.

Wapenhandel

De voorbije jaren stond het Waalse Gewest wapenhandel toe met oorlogvoerende partijen in Jemen. Nochtans is er overweldigend bewijs dat er met buitenlandse wapens oorlogsmisdaden worden gepleegd in Jemen, en dat de mensenrechten van de Jemenitische burgers ernstig worden geschonden. België moet stoppen met dergelijke wapenhandel en de levens van miljoenen Jemenitische burgers laten voorgaan op ongeoorloofde wapendeals.

Trans personen

Sinds 2017 worden transgender personen in België niet langer verplicht tot sterilisatie en een psychiatrisch onderzoek voor ze wettelijk van geslacht kunnen veranderen. Ons land zette daarmee een belangrijke stap op het vlak LGBTI+-rechten. Nu is het tijd om de overige obstakels weg te werken, zoals een relatief lange wachttijd, zodat de procedure voor gendererkenning snel, transparant en toegankelijk wordt.

Politie

Geen adequate dataverzameling, geen registratie van identiteitscontroles, onvoldoende training van agenten en geen expliciet verbod in de wet: de overheid schiet tekort in het nemen van maatregelen om etnisch profileren door de politie te bestrijden. Deze praktijk is discriminerend en hindert efficiënt politiewerk. Ook moeten het toezicht op de politie en hun interne monitoring beter, om willekeur bij ordehandhaving en drama’s na politieinterventies – zoals de dood van Jozef Chovanec – te vermijden.

Antiterrorisme

De aanslagen in Brussel en Zaventem, nu vijf jaar geleden, onthulden hoe ingewikkeld de herstelprocedures waren voor slachtoffers van terrorisme in België. Ondanks wettelijke hervormingen, moeten slachtoffers nog steeds door een administratief kluwen om hun rechten te claimen. Complex en versnipperd is ook het Belgische beleid tegen terrorisme en “radicalisering”. Coördinatie, overzicht en systematische evaluatie van dat beleid zijn nodig om problemen op het vlak van mensenrechten weg te werken.

Gevangenissen

Al jaren kampt België met structurele problemen in de gevangenissen, waaronder overbevolking en verouderde infrastructuur. Deze leiden tot inhumane leefomstandigheden voor gedetineerden en moeilijke werkomstandigheden voor het personeel, en moeten snel worden aangepakt. Na 15 jaar praten over een nationaal preventiemechanisme om misbruik, mishandeling en foltering te voorkomen in alle plaatsen waar mensen van hun vrijheid worden beroofd, moet de regering dit eindelijk realiseren.

Bedrijven

Of Belgische bedrijven al het mogelijke doen om mensenrechtenschendingen te voorkomen bij hun internationale activiteiten en in hun productieketen (bv. kinderarbeid of illegale sloop van woonwijken), hangt vandaag vooral af van hun goodwill. Het principe van ‘due diligence’ of ‘gepaste zorgvuldigheid’ over mensenrechten zou daarentegen een wettelijke plicht moeten zijn voor alle Belgische bedrijven.

Mensenrechteninstituut

Het in 2019 opgerichte federale mensenrechteninstituut moet een slagvaardig instituut worden dat, in tegenstelling tot nu, zich over alle mensenrechtenproblemen kan uitspreken en waar ook burgers terechtkunnen met klachten. België werd in het verleden meermaals op de vingers getikt wegens het ontbreken van een instituut dat toeziet op de bescherming en bevordering van alle mensenrechten, onder meer door de VN.

AMNESTY’S LOBBYWERK

Alleen VN-lidstaten mogen het woord nemen tijdens de UPR-sessie van België op 5 mei. Dat maakt het lobbywerk vooraf van Amnesty Vlaanderen, in samenwerking met Amnesty International Belgique Francophone, des te belangrijker.  
In aanloop naar 5 mei schuiven onze beleidsmedewerkers aan tafel bij verschillende ambassades in Brussel. We snijden thema’s aan die niet alleen voor België, maar ook voor het land in kwestie van belang zijn. Nederland stak bijvoorbeeld vroeger al de hand uit naar België om samen het probleem van etnisch profileren bij de politie aan te pakken. Scandinavische landen zijn dan weer vaak erg begaan met gendergelijkheid en gendergerelateerd geweld. 
Ook al mag Amnesty International ons land niet rechtstreeks ondervragen op de dag van “het mondeling examen”, toch beïnvloeden we de uiteindelijke aanbevelingen voor België dankzij ons rapport en ons lobbywerk.

JOUW STEUN IS BELANGRIJK

Met je steun aan Amnesty International help je de mensenrechten te beschermen. Ons onderzoeks- en lobbywerk naar aanleiding van de derde UPR van België is enkel mogelijk dankzij jouw hulp. Bedankt dat je helpt om onze mensenrechten in België te versterken!

25
50
100
hier niet op duwen