Brazilië: Olympische Spelen 2016

Brazilië: Olympische Spelen 2016

In 2016 zijn in Brazilië de Olympische Zomerspelen. Dat vereist een grote inspanning: de bouw van sportaccommodaties, hotels en goede toegangswegen. Ook op mensenrechtengebied moet het nodige gebeuren.

Zo is er in Brazilië sprake van buitensporig politiegeweld tegen vreedzame demonstranten. Demonstranten worden willekeurig opgepakt en tot criminelen bestempeld door ze te beschuldigen van ‘strafbare feiten’.

De gevangenisomstandigheden zijn door overbezetting, geweld en marteling uiterst zwaar.

De rechten van de inheemse bevolking worden geregeld geschonden. En hoewel het homohuwelijk in Brazilië is gelegaliseerd, worden lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transgenders op grote schaal gediscrimineerd en gewelddadig bejegend.

Politiegeweld in de favela's

Inwoners van de Braziliaanse sloppenwijken (favela’s) hebben veel redenen om doodsbang te zijn – voor de criminelen die de wijken beheersen én voor de politie. Tijdens veiligheidsoperaties door militaire politie-eenheden veranderen de wijken min of meer in oorlogsgebied. Agenten gaan zonder waarschuwing of huiszoekingen huizen binnen, mishandelen de bewoners en vernietigen bezittingen en stelen voorwerpen of geld.

Lees meer over politiegeweld in Rio de Janeiro in het in 2016 verschenen Amnesty-rapport Violence has no place in these games.

Geweld tegen demonstranten

De laatste jaren is Brazilië het toneel van een golf van demonstraties. De massaliteit daarvan was voor het land ongekend. Honderdduizenden mensen gingen in 2013 en 2014 de straat op. Ze protesteerden tegen onder andere prijsverhogingen in het openbaar vervoer, de enorme kosten van het WK Voetbal, dat Brazilië in 2014 organiseerde, en het uitblijven van investeringen in gezondheidszorg, onderwijs en andere sociale voorzieningen.

De reactie van de autoriteiten was keihard. Militaire politie gebruikte traangas tegen demonstranten (in één geval zelfs binnen een ziekenhuis), schoot rubberkogels op mensen die geen enkel gevaar vormden, en beukte met knuppels op demonstranten in. Er vielen honderden gewonden. Daarnaast werden er honderden mensen willekeurig opgepakt en gevangengezet, sommige onder wetgeving die bedoeld is om de georganiseerde misdaad te bestrijden.

In april 2015 werd een vreedzame demonstratie van stakende leraren door de militaire politie uiteengeslagen met knuppels, traangas en rubberkogels. Ruim tweehonderd leraren raakten gewond, van wie sommige zeer ernstig. 

In maart 2016 zette de toenmalige president Dilma Rousseff haar handtekening onder een nieuwe anti-terrorismewet. De wet is dermate breed en zo vol vage formuleringen, dat iedereen die wordt beschuldigd van een klein vergrijp, al kan worden aangeklaagd vanwege terrorisme. Ook kan de wet gebruikt worden om vreedzame protesten tegen te gaan en strafbaar te stellen.

Gedwongen uithuiszettingen

Vele duizenden inwoners van de Braziliaanse favela’s zijn hun huizen uit gezet om plaats te maken voor de aanleg van infrastructuur voor het WK Voetbal van 2014 en de Olympische Spelen van 2016.

Vele duizenden inwoners van de favela’s van Rio de Janeiro zijn hun huizen uit gezet om plaats te maken voor de aanleg van infrastructuur voor het WK Voetbal van 2014 en de Olympische Spelen van 2016. Hoewel de autoriteiten volhouden dat de getroffen bewoners zijn gecompenseerd, wijst onderzoek van onder andere Amnesty en lokale mensenrechtenorganisaties uit dat dat voor duizenden families niet het geval is. Veel van de getroffen families zijn door de sloop van hun wijken zonder inkomen komen te zitten, en de kinderen lange tijd zonder scholen. 

Vrijheid van meningsuiting

Journalisten die verslag deden van de demonstraties van 2013 en 2014, zijn tegengewerkt, gearresteerd, mishandeld of beschoten met rubberkogels. Volgens de Braziliaanse journalistieke organisatie ABRAJI zijn er tijdens het WK Voetbal zeker achttien journalisten aangevallen. Tijdens een demonstratie op het Saens Peña-plein in Rio de Janeiro op de laatste speeldag van het WK, zijn vijftien journalisten, fotografen en filmers, zowel Braziliaans als buitenlands, aangevallen door de militaire politie. Van sommige werd de apparatuur vernield.

En meer...

  • Zeer slechte gevangenisomstandigheden. De omstandigheden in Braziliaanse gevangenissen zijn verschrikkelijk. Overbevolking, geweld en marteling zijn de standaard.
  • Schendingen van de rechten van inheemse bevolkingsgroepen. De mensenrechten van inheemse volkeren komen in Brazilië vaak in het gedrang doordat ze door grote agrarische bedrijven en mijnbouwbedrijven worden verdreven van hun land. Hierbij wordt vaak grof en dodelijk geweld gebruikt. Agri-multinationals en mijnbouwbedrjiven wordt veelal de hand boven het hoofd gehouden door lokale autoriteiten en rechters.
  • Discriminatie van LHBT’s. Hoewel het homohuwelijk in Brazilië is toegestaan, worden lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transgenders gediscrimineerd en gewelddadig bejegend. Volgens de homo-organisatie Grupo Gay da Bahia, zijn in 2013 312 homoseksuelen en transgenders vermoord vanwege hun identiteit. 
hier niet op duwen