Soedan: een land verscheurd door conflict

Geweld, dood en lijden in Soedan

Voor de bevolking van Soedan is het nergens veilig.

Het huidige conflict eiste al tienduizenden mensenlevens. Meer dan 11 miljoen mensen zijn ontheemd. De inwoners van Soedan krijgen dagelijks te maken met wijdverbreide schendingen van hun mensenrechten en van het humanitair recht. Er zijn erg veel burgerslachtoffers en soldaten plegen er gendergerelateerd geweld.

Dit conflict leidde ook tot een humanitaire ramp, want de partijen in het conflict blokkeren met opzet hulp voor miljoenen burgers die zonder voedsel of water moeten proberen te overleven.

Het conflict startte een nieuwe golf van etnisch gemotiveerde aanvallen door de Rapid Support Forces, de RSF tegen de Masalit, een inheemse bevolkingsgroep, en andere gemeenschappen in Darfoer. Het leidde tot gruwelijke wraakmoorden in het hele land door zowel de RSF als de Sudanese Armed Froces, de SAF.

De erbarmelijke situatie waarin veel Soedanezen gedwongen worden te overleven, kan afgewend worden. De internationale gemeenschap kan maatregelen nemen om te zorgen dat burgers beschermd worden en niet langer het slachtoffer zijn van dit conflict.
Maar we hebben jouw hulp nodig om dit te realiseren.

Waarover gaat het conflict?

Het conflict tussen de SAF en de RSF begon in de vroege ochtenduren van 15 april 2023 in Khartoem. Khartoem is de hoofdstad van Soedan en is sinds het begin van het conflict een belangrijk strijdtoneel. Maar het duurde niet lang voordat de strijd zich over het hele land verspreidde, naar gebieden als Darfoer, Noord-Kordofan en de staat Gezira.

De gevechten in Khartoem volgden op maanden van spanningen tussen de RSF en de SAF. De RSF is een onafhankelijke paramilitaire macht en vocht tot het huidige conflict namens de Soedanese regering, en zij aan zij met de SAF. De RSF vindt zijn oorsprong in de Janjaweed-milities en werd meer dan twintig jaar geleden opgericht door de voormalige Soedanese president al-Bashir om opstanden in Darfoer neer te slaan. Sindsdien hebben de Janjaweed en de RSF, in samenwerking met de SAF, een campagne van etnisch geweld gevoerd tegen gemeenschappen in Darfoer.

Nadat al-Bashir in 2019 als president was afgezet, begon een tussenperiode met een reeks hervormingen die bedoeld waren om te helpen bij de overgang naar een nieuwe regering. Deze hervormingen hadden ook gevolgen voor de operaties van de SAF en de RSF. Dat leidde tot spanningen tussen de twee facties tot in april 2023 de spreekwoordelijke druppel de emmer liet overlopen.

Etnisch gemotiveerd geweld en oorlogsmisdaden

De gevechten in Soedan hebben oude wonden opengereten die waren achtergelaten door een geschiedenis van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de mensheid en etnisch geweld in het land.

Onze onderzoekers verifieerden meerdere gevallen van etnisch gemotiveerde aanvallen op de Masalit-bevolking in West-Darfoer in steden als Ardamata, El Geneina, Misterei en Tandelti. Uit getuigenissen van overlevenden blijkt dat de RSF en aanverwante milities achter deze aanvallen zitten.

Gericht geweld tegen niet-Arabische gemeenschappen in Darfoer heeft een geschiedenis die verder teruggaat dan het huidige conflict. Dat omvat de etnische zuivering in Darfoer in 2003, waarbij troepen, gesteund door de Soedanese regering, systematisch mensen uit Darfoer gedood hebben. Die etnische zuivering leidde tot beschuldigingen van oorlogsmisdaden, misdaden tegen de mensheid en genocide door de aanklager van het Internationaal Strafhof.

Gendergerelateerd geweld

Tijdens gewapende conflicten is er een groter risico op seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes, en dat is zeker het geval in Soedan. Slechts enkele dagen na het uitbreken van het huidige conflict kwamen er meldingen van verkrachting, seksuele slavernij en andere vormen van seksueel geweld. Het wijdverbreide seksuele geweld door de RSF komt neer op oorlogsmisdaden en mogelijk ook misdaden tegen de mensheid. Ook de SAF wordt beschuldigd van seksuele misdaden die kunnen neerkomen op oorlogsmisdaden.

Onze onderzoekers documenteerden tussen april 2023 en oktober 2024 zestien gevallen van conflictgerelateerde verkrachting en andere vormen van seksueel geweld door de RSF. De overlevenden beschreven de enorme fysieke en mentale schade en de verwoestende gevolgen voor hun families.

Het uitblijven van een internationale reactie op dat leed is onvergeeflijk. Ondanks hun inspanningen hebben slachtoffers en overlevenden geen toegang tot gezondheidszorg en gerechtigheid. Geen van de overlevenden die Amnesty interviewde, had toegang tot tijdige zorg na een verkrachting. De toegang tot uitgebreide seksuele gezondheidszorg neemt verder af, want veel van de programma’s die vroeger draaiden met geld van USAID, het federale agentschap van de VS voor buitenlandse hulp, moesten hun activiteiten staken. Dat gebeurde nadat president Trump de middelen van USAID van de ene op de andere dag drooglegde.

Vrouwen leiden deze oorlog niet en nemen er ook niet aan deel, maar het zijn wel vrouwen die het meest lijden. Ik wil dat de hele wereld weet hoe Soedanese vrouwen en meisjes lijden en ervoor zorgt dat alle slechte mannen die ons hebben verkracht, gestraft worden. - Een vrouw die seksueel geweld in Soedan heeft overleefd.

Help Batul en andere overlevenden van seksueel geweld in Soedan. Eis gerechtigheid.

Teken de petitie

Een crisis met meer en meer ontheemden

De willekeurige en wijdverspreide aard van de aanvallen van beide partijen in het conflict laat de Soedanese burgers twee keuzes: hun huis ontvluchten of in de vuurlinie terechtkomen. Meer dan 9 miljoen mensen zijn ontheemd in eigen land, waardoor dit de grootste ontheemdingscrisis ter wereld is. Door de omvang van deze crisis en de tekorten aan voorraden in het hele land, zijn mensen niet enkel dakloos, maar moeten ze zonder voedsel, water en medicijnen overleven.

Nog eens 1,8 miljoen mensen zijn uit Soedan gevlucht naar buurlanden zoals de Centraal-Afrikaanse Republiek, Tsjaad, Egypte, Ethiopië en Zuid-Soedan. Veel vluchtelingen worden willekeurig vastgehouden en gedwongen teruggestuurd naar hun thuisland waar ze opnieuw geconfronteerd worden met de levensbedreigende situatie waarvoor ze in eerste instantie op de vlucht sloegen.

Hongersnood

Soedan is op weg om de grootste hongercrisis ter wereld te worden. In ten minste vijf gebieden is een hongersnood uitgeroepen, onder andere in Darfoer en in het Noeba-gebergte waar er al een crisis is sinds 2011.

Meer dan 26,4 miljoen mensen zitten gevangen in een neerwaartse spiraal van voedselonzekerheid, grotendeels als gevolg van de gevechten tussen de SAF en de RSF. Door het conflict is er geen landbouw en agrarische productie meer, en de handel is verstoord wat slecht is voor de economie. Ook wordt de toegang tot humanitaire hulp geblokkeerd.

Kinderen zijn het meest kwetsbaar voor hongersnood. Meer dan 2,9 miljoen kinderen in Soedan zijn ernstig ondervoed en nog eens 729.000 kinderen onder de vijf jaar lijden aan ernstige acute ondervoeding.
Ondanks de catastrofale dreiging van hongersnood beperken zowel de SAF als de RSF actief de hulpverlening in heel Soedan. Internationale organisaties zoals het Wereldvoedselprogramma zeggen dat ze geen toegang hebben tot 90 procent van de mensen die onder de hongersnood lijden.

Wat doet Amnesty?

Naarmate de situatie in Soedan evolueert, blijven onze onderzoekers en campaigners zich inzetten om schendingen en inbreuken op de mensenrechten te documenteren. We delen onze bevindingen met de wereld en brengen dit onrecht aan het licht.

We lobbyen bij belangrijke mensenrechteninstanties, waaronder de Afrikaanse Unie en de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties. Deze inspanningen hebben, samen met andere organisaties, geleid tot de oprichting van de Onafhankelijke Internationale Onderzoekscommissie voor Soedan in oktober 2023.

We pleiten er ook bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties voor om het wapenembargo over Darfoer uit te breiden om de wapentransfers naar Soedan een halt toe te roepen.

We ondersteunen mensenrechtenverdedigers onder meer door middel van tijdelijke financiële noodhulp. Zo kunnen zij onvermoeibaar hun belangrijke werk verderzetten en gemeenschappen binnen en buiten Soedan ondersteunen.Maar om verandering teweeg te brengen, hebben we de hulp nodig van mensen zoals jou.

Kom naar het event All Eyes on Sudan, samen met Soedanese mensenrechtenverdedigers en lokale partnerorganisaties werpen we een licht op het onrecht dat plaatsvindt in het land. Samen denken we na over wat we nog meer kunnen doen voor mensen en hun rechten in Soedan, maar ook buiten Soedan.