Vreedzaam demonstreren is een mensenrecht

Vreedzaam demonstreren is een mensenrecht

Actueel

Naar aanleiding van de dood van George Floyd in de Verenigde Staten vinden er wereldwijd demonstraties plaats tegen politiegeweld en racisme. De coronamaatregelen maken het er niet makkelijker op, maar mensen moeten op vreedzame wijze kunnen demonstreren. Dat is een mensenrecht.

Spanningen kunnen hoog oplopen bij demonstraties. Wat mag de politie wel en wat niet?

Amnesty formuleerde zes basisregels waar de politie zich bij demonstraties aan moet houden. De regels zijn gebaseerd op twee richtlijnen van de Verenigde Naties: de Code of Conduct for Law Enforcement Officials en de Basic Principles on the Use of Force and Firearms by Law Enforcement Officials.

1. De politie moet vreedzame demonstraties faciliteren

Mensen hebben het recht om in het openbaar voor hun mening uit te komen. Politieagenten moeten de duidelijke instructie krijgen dat ze demonstraties moeten faciliteren.

Ook als een demonstratie om legitieme redenen verboden is, maar vreedzaam verloopt, moet de politie het gebruik van geweld vermijden en mogen de ordediensten niet zomaar overgaan tot uiteendrijven van het protest.

Als de inzet van geweld wel nodig is, bijvoorbeeld om zichzelf en anderen te beschermen, dan moet dat minimaal zijn en voldoen aan de Basic Principles van de VN.

2. De politie moet vreedzame demonstraties beschermen

Kleine overtredingen van demonstranten, bijvoorbeeld vanwege schade die ze veroorzaken, mogen niet leiden tot het uiteendrijven van de demonstratie. Mensen die zich schuldig maken aan overtredingen kunnen uiteraard vervolgd worden.

De politie mag een demonstratie alleen uiteendrijven als er geen andere manier meer is om de openbare orde te handhaven, of om geweld te voorkomen. Als een kleine groep een vreedzame demonstratie gewelddadig probeert te maken, moet de politie de vreedzame betogers beschermen en het geweld van sommigen niet gebruiken als reden om het recht om te demonstreren van de grote groep te schenden.

3. De politie moet de-escalerend optreden

Goed overleg tussen de politie en de organisatoren en demonstranten, zowel voor als tijdens de demonstratie, is een goed middel om geweld te voorkomen. Als de politie (gerechtvaardigd) besluit om de demonstratie uiteen te drijven, moet ze die beslissing goed communiceren en uitleggen. Demonstranten moeten voldoende tijd krijgen om uiteen te gaan.

4. De politie mag alleen worden ingezet voor wettige doeleinden

De politie mag geen geweld gebruiken omdat een demonstrant een bevel niet opvolgt of alleen omdat hij aan demonstratie deelneemt. Aanhouding en detentie mag alleen plaatsvinden op basis van wettelijke procedures. De politie mag mensen niet arresteren om de deelname aan een vreedzame demonstratie te voorkomen of om mensen te straffen voor hun deelname aan een protest.

5. De politie moet de gezondheid van demonstranten beschermen

De politie mag nooit vuurwapens inzetten om een demonstratie uiteen te drijven. Ze mag ook geen wapenstokken en dergelijke inzetten tegen vreedzame demonstranten. Als er geen andere mogelijkheid is dan het gebruik van de wapenstok, moet de politie er alles aan doen om ernstige verwondingen te voorkomen. De politie moet zeer terughoudend zijn met de inzet van geweldsmiddelen als rubberkogels en traangas. Traangas mag bijvoorbeeld niet worden gebruikt in een afgesloten ruimte en rubberkogels mogen niet op het hoofd worden afgevuurd. De politie moet zonder vertraging medische hulp verlenen aan gewonde mensen, of dat toestaan.

6. De politie moet verantwoording afleggen over haar optreden

Als de politie geweld heeft gebruikt tijdens een demonstratie, moet dat onderzocht worden. Klachten over het politieoptreden moeten op de juiste manier in behandeling worden genomen. Politieagenten moeten tijdens de inzet bij een demonstratie individueel identificeerbaar zijn. Beschermende kleding zoals helmen mag niet worden gebruikt om de identiteit van politieagenten te verhullen.

Meer informatie:

 

 

Foto copyright © Yassine Atari

vreedzaam betogen

Black Lives Matter-protesten. Politiegeweld in de VS in kaart gebracht

Politiediensten in de Verenigde Staten hebben zich schuldig gemaakt aan wijdverspreide en flagrante schendingen van mensenrechten. Het geweld was een antwoord op grotendeels vreedzame bijeenkomsten waar mensen protesteerden tegen systematisch racisme en politiegeweld, inclusief het doden van zwarte mensen.

Tussen 26 mei en 5 juni 2020 heeft Amnesty International 125 afzonderlijke incidenten van politiegeweld tegen demonstranten gedocumenteerd in 40 Amerikaanse staten en het District of Columbia. Dit buitensporig geweld werd gepleegd door leden van de staatspolitie en lokale politiediensten, de troepen van de Nationale Garde en het personeel van de veiligheidsdiensten van verschillende federale instanties. Amnesty documenteerde tijdens de protesten afranselingen, misbruik van traangas en pepperspray, en het lukraak afvuren van niet-dodelijke projectielen, zoals sponsgranaten en rubberen kogels.

500

video's geanalyseerd

125

incidenten

40

staten & Washington dC

© Amnesty International (Photo: Alli Jarrar)
© Amnesty International (Photo: Alli Jarrar)
Foto door Life Matters via Pexels

Ons Open source onderzoek 

Het Crisis Evidence Lab van Amnesty International verzamelde bijna 500 video’s van de protesten op sociale mediaplatformen. De digitale content werd vervolgens geverifieerd, gelokaliseerd en geanalyseerd door onderzoekers met een expertise in wapens, politiemethoden en internationale en Amerikaanse wetgeving over het gebruik van geweld. 

In sommige gevallen hebben onze onderzoekers slachtoffers ondervraagd en werd het gedrag van de politie bevestigd door de verklaringen van plaatselijke politiediensten.


Deze mensenrechtenschendingen door Amerikaanse politiediensten tegen vreedzame demonstranten – die buitenproportioneel en onnodig waren voor de wetshandhaving – zijn uitermate schandalig omdat ze gebeurden bij demonstraties waarin dergelijk politiegedrag juist aan de kaak werd gesteld.


De meeste protesten verliepen vreedzaam, maar in sommige gevallen heeft een minderheid van de demonstranten onwettig gehandeld.

Incidenten in de VS

Behalve de ernst van de mishandelingen die door Amnesty gedocumenteerd werden, is de opvallendste bevinding de geografische reikwijdte ervan. Die toont ook de nationale omvang van het probleem van politiegeweld aan.

Op 30 mei schoot een gezamenlijke patrouille van de politie van Minneapolis en manschappen van de Nationale Garde van Minnesota onwettig 37/40mm-projectielen op mensen die vreedzaam voor hun huis stonden. De veiligheidsdiensten schreeuwden "light them up" voordat ze op de bewoners schoten. De aanval heeft alle schijn van een vergelding op de mensen die nog buiten stonden na de avondklok en die de troepen filmden met hun smartphones.

Op 1 juni blokkeerden de staatspolitie van Pennsylvania en de politie van de stad Philadelphia de optocht van een groep demonstranten op een snelweg die door het stadscentrum liep. Zelfs nadat de demonstranten de wegbedding hadden verlaten, bleef de politie pepperspray en traangas gebruiken om de menigte op een steile helling en tegen een hoog hek te drijven.

Lizzie Horne, een rabbijnse studente die deelnam aan het protest, beschreef haar ervaring:


"Uit het niets begonnen ze pepperspray op de menigte te sproeien. Daarna gebruikten ze traangas. Iemand die vooraan stond - en die een traangasfles tegen zijn hoofd had gekregen - begon weg te rennen ... We stonden tegen een groot hek waar mensen overheen moesten springen om op een steile heuvel te geraken. Het hek was bijna 2 meter hoog. De mensen staken hun handen omhoog - maar de politie gaf niet op... We moesten ongecontroleerd kwijlen en hoesten... De politie begon de heuvel op te komen en ging door met het bestoken van mensen die nog steeds op de heuvel stonden - ze sloegen en vielen mensen aan. Ze sleepten mensen de heuvel af en dwongen hen op hun knieën in een rij op de middenberm van de snelweg, met hun handen in kabelbinders - toen trokken ze hun maskers naar beneden en ze besproeiden en vergasten hen opnieuw."


In Washington DC, ook op 1 juni, werden door het veiligheidspersoneel van verschillende federale instanties, waaronder de National Park Police en het Bureau of Prisons, evenals DC National Guardsmen, een reeks mensenrechtenschendingen begaan tegen demonstranten in het Lafayette Park. Die geweldplegingen hielden het misbruik in van diverse oproerbestrijdingsmiddelen en het gooien van 'stinger ball'-granaten, die pepperspray bevatten, exploderen in een hersenschuddend flashbang-effect en rubberkogels verspreiden.

De overtredingen bleven echter niet beperkt tot de grootste steden. De lokale politie gebruikte onwettig traangas tegen vreedzame demonstranten in onder andere Murfreesboro, Tennessee, Sioux Falls, South Dakota en Conway, Arkansas. In Iowa City in Iowa, vuurde de politie traangas af en gooide flashbang-granaten naar demonstranten die knielden en "Handen omhoog, niet schieten" riepen. In Huntington Beach in Californië, vuurde de politie 'pepperballs' af op demonstranten die op straat op hun buik lagen. In Charlotte, Noord-Carolina, gebruikte de politie traangas om demonstranten tussen twee hoge gebouwen in te sluiten, waarna ze 'pepperballs' op hen afschoot van bovenaf. Tijdens een protest in Salt Lake City, Utah, hield de politie een dakloze man vast en schoot hem in de rug met een 37/40mm projectiel. In Fort Wayne, Indiana, verloor een lokale journalist zijn oog toen de politie hem in het gezicht schoot met een traangasgranaat.

 

Getty Images
© Amnesty International (Photo: Alli Jarrar)
© Amnesty International (Photo: Alli Jarrar)

Minder-Dodelijke wapens

'Minder-dodelijke' wapens - zoals traangas en pepperspraygranaten, en projectielen zoals sponskogels, knuppels en rubberen kogels - mogen nooit van dichtbij worden afgeschoten of op het hoofd worden gericht, omdat dit tot ernstig letsel of de dood kan leiden. Er is geen legitiem gebruik voor projectielen die een verblindende lichtflits veroorzaken bij openbare ordehandhavingsoperaties, zoals bij een protest. Dergelijke wapens zijn ontworpen om hun doelwitten te desoriënteren, wat in strijd is met het doel van wapens zoals traangas, die alleen gebruikt mogen worden om mensenmassa's uiteen te drijven waarbij het geweld zo uit de hand loopt dat er geen andere, minder schadelijke middelen zijn om de situatie te ontmijnen. Daarom kunnen wapens die gas en flits combineren, zoals 'stinger balls', nooit legitiem worden gebruikt bij de ordehandhaving van bijeenkomsten.

Recht op vreedzame bijeenkomst

De Amerikaanse regering is op grond van de Amerikaanse grondwet en de internationale mensenrechtenwetgeving verplicht om het recht op vreedzame vergadering te waarborgen. Wetshandhavingsinstanties - op federaal, staats- en gemeentelijk niveau - hebben de verantwoordelijkheid om vreedzame vergaderingen te respecteren, te beschermen en te faciliteren.

 


DE politie mag enkel geweld gebruiken op openbare bijeenkomsten als dit absoluut noodzakelijk en evenredig is om een legitiem doel te bereiken. Beperkingen op openbare bijeenkomsten, met inbegrip van geweld tegen demonstranten, mogen nooit discriminerend zijn tegenover ras, etniciteit, politieke ideologie of andere sociale groeperingen.


De handhaving van een avondklok is op zichzelf geen redelijke grond om geweld te gebruiken, noch kan een avondklok het recht op vreedzame bijeenkomst of vrijheid van meningsuiting teniet doen.

Het hoofddoel van de wetshandhavingsautoriteiten bij demonstraties moet altijd zijn om vreedzame bijeenkomsten effectief te faciliteren. Als het voor de wetshandhaving toch noodzakelijk wordt om een protest uiteen te drijven - bijvoorbeeld als individuele demonstranten gewelddadig zijn - dan kunnen wetshandhavers alleen geweld gebruiken als er geen effectieve geweldloze alternatieven zijn. Bij het gebruik van geweld moeten wetshandhavers proberen om de schade en het letsel tot een minimum te beperken en ervoor zorgen dat het in verhouding staat tot de mate van verzet. Ook dan moeten de autoriteiten een strikt onderscheid maken tussen vreedzame betogers of omstanders en elk individu dat actief bij het geweld betrokken is. De gewelddadige acties van één individu rechtvaardigen nooit het gebruik van geweld tegen de andere vreedzame demonstranten. Geweld is alleen gerechtvaardigd voor de  minimaal vereiste tijdsspanne.


Om straffeloosheid en herhaling van misbruiken te voorkomen, moeten de autoriteiten in de VS het onrechtmatig gebruik van geweld door de politie of anderen onderzoeken, vervolgen en bestraffen, en de slachtoffers van dergelijk geweld volledig compenseren. Tot op vandaag zijn er weinig aanwijzingen dat deze verplichtingen in de VErenigde staten serieus worden genomen.


STOP POLITIEGEWELD IN DE vs
hier niet op duwen