Techreuzen bedreigen mensenrechten wereldwijd

Vijf grote technologiebedrijven - Alphabet (Google), Meta, Microsoft, Amazon en Apple - oefenen een buitengewone invloed uit op de infrastructuur, diensten en normen die ons online leven vormgeven. Deze bedrijven domineren belangrijke sectoren van het internet: van zoekmachines en sociale media tot app stores en cloud computing. Hun grotendeels ongecontroleerde macht in verschillende digitale sectoren vormt een ernstig risico voor het recht op privacy, het recht op non-discriminatie, de vrijheid van meningsuiting en de toegang tot informatie.

Amnesty’s onderzoek toont hoe deze grote technologiebedrijven hun macht hebben opgebouwd, hoe ze die in stand houden en hoe ze nu stappen ondernemen om die macht verder te consolideren met betrekking tot artificiële intelligentie.

“Een handvol bedrijven fungeert als digitale huisbazen die bepalen hoe wij online communiceren en met informatie omgaan”, aldus Hannah Storey, onderzoeker technologie en mensenrechten bij Amnesty International.

“Die machtspositie aanpakken is van cruciaal belang, niet alleen om eerlijke concurrentie mogelijk te maken, maar vooral om mensenrechten te beschermen. Het doorbreken van deze tech-oligarchieën zal bijdragen aan het creëren van een eerlijke en rechtvaardige onlineomgeving. Zolang we hun macht niet doorbreken, blijft het internet oneerlijk en onveilig. En dat heeft ook gevolgen in de fysieke wereld, zoals we hebben gezien bij de rol van Facebook in de oorlog in Tigray in Ethiopië en de etnische zuivering van de Rohingya in Myanmar.”

De platformen zijn zo verweven geworden met het dagelijks leven dat op veel plekken het erg moeilijk is geworden om actief deel te kunnen nemen aan de samenleving zonder gebruik te maken van de diensten. Dit geeft hen enorme macht om het publieke debat te beïnvloeden en de informatiestromen te controleren.

Gedocumenteerde gevallen van verwijdering van inhoud, inconsistente moderatiepraktijken en algoritmische vooroordelen benadrukken de gevaren die de dominante rol van een handvol bedrijven meebrengen.

Volgens het internationaal recht inzake de mensenrechten zijn staten verplicht om de mensenrechten te eerbiedigen, te beschermen en na te leven, onder meer door regelgeving en andere maatregelen om de macht van bedrijven in toom te houden.

Dit is de eerste keer dat Amnesty International een briefing van deze aard publiceert om te benadrukken hoe staten dringend iets moeten doen aan de ongecontroleerde macht van deze technologiebedrijven.

Amnesty International heeft op 12 augustus 2025 een brief gestuurd naar Meta, Google, Amazon, Microsoft en Apple met een samenvatting van de relevante bevindingen uit de briefing. Meta en Microsoft hebben schriftelijk gereageerd en hun reacties worden in de briefing vermeld. Google, Amazon en Apple hadden op het moment van publicatie nog niet gereageerd.

Wereldwijd zetten toezichthouders en middenveldorganisaties zich in om de macht van grote technologiebedrijven aan te pakken. Met deze publicatie, die kijkt naar mededinging vanuit mensenrechtenperspectief, sluit Amnesty zich aan bij die inspanningen.

Staten en mededingingsautoriteiten moeten regelgeving rond mededinging gebruiken als hulpmiddel om mensenrechten te beschermen. Ze moeten ingrijpen bij oneerlijke concurrentie die mensenrechten schaadt, voorkomen dat bedrijven te veel invloed krijgen op toezichthouders, en ervoor zorgen dat er geen schadelijke monopolies ontstaan.

De briefing beveelt onder meer aan dat staten:

• Grote technologiebedrijven onderzoeken op schendingen van de mensenrechten in verband met concurrentiebeperkende praktijken.
• Bedrijven opsplitsen waarvan is vastgesteld dat hun monopolistische macht de mensenrechten schaadt.
• De opkomende generatieve AI-sector onderzoeken om de mensenrechtenrisico’s en de gevolgen van concurrentiebeperkende praktijken vast te stellen.
• Fusies en overnames blokkeren die de mensenrechten kunnen schaden.
• Mensenrechtenoverwegingen integreren in onderzoeken en beslissingen op het gebied van mededinging.

Lees het volledige rapport