Spanje: binnenlandminister moet einde maken aan gebruik rubberkogels

Spanje: binnenlandminister moet einde maken aan gebruik rubberkogels

Persbericht

Het Openbaar Ministerie in Spanje heeft nagelaten het gebruik van buitensporig geweld op 1 oktober 2017 door veiligheidstroepen te onderzoeken, meer bepaald excessief geweld door leden van een speciale tactische eenheid van de Nationale Politie en van de Guardia Civil. Dat stelt Amnesty International vast na onderzoek van een aantal dossiers.

In een nieuw rapport ‘1-O en Cataluña: Obstáculos para la investigación del uso excesivo de la fuerza’ (1 oktober in Catalonië: Hindernissen in het onderzoek naar excessief gebruik van geweld), toont Amnesty International hoe het Openbaar Ministerie (OM) verschillende rechtbanken die proberen te achterhalen wat er toen echt gebeurd is, stokken in de wielen steekt, door procedures te hinderen en het verwerpen van klachten aan te moedigen. Het OM heeft zelfs blijk gegeven van een gebrek aan belangstelling voor het hele onderzoeksproces, en bemoeilijkt zo de pogingen van de juridische autoriteiten om klaarheid te scheppen.

Het OM probeerde bijvoorbeeld geweld van demonstranten naar voor te schuiven als fundamenteel bewijs dat onderzoek naar excessief politiegeweld onnodig zou maken. Daarbij toonde het videobeelden van actievoerders die betrokken waren bij incidenten met de veiligheidstroepen.

Het OM verzette zich ook tegen het aanbod dat het Regionale Hof J17 had gedaan aan gewonde slachtoffers om te verschijnen bij de procedures. Volgens het OM waren de verwondingen zo licht dat een onderzoek van de gebeurtenissen niet gerechtvaardigd was, tenzij een getroffen persoon een officiële klacht had ingediend. Voor wie geen officiële klacht had ingediend, drong het OM er bij het hof op aan zijn aanbod te beperken tot de gewonden die een medische behandeling of operatie hadden ondergaan, maar al wie slechts een eenmalige medische verzorging nodig had, uit te sluiten.

“Het gebrek aan interne onderzoeken door het ministerie van Binnenlandse Zaken naar de misbruiken die op 1 oktober plaatsvonden, de zorgwekkende houding van het OM en zijn verklaringen dat de agenten geen enkele verantwoordelijkheid dragen voor het excessieve gebruik van geweld, hypothekeren de kans dat rekenschap wordt afgelegd voor wat er gebeurde en dat er opheldering komt van de feiten”, zegt Esteban Beltrán, directeur van Amnesty International Spanje.

Lopende onderzoeken in acht Catalaanse rechtbanken behandelen diverse klachten. Amnesty International volgt vooral nauwgezet de onderzoeken in de drie zaken die de mensenrechtenorganisatie documenteerde, net als de onderzoeken voor Regionaal Hof 7 in Barcelona, die 257 klachten behandelen (waaronder de zaken van Roger Español en Alejandra Rayas) en het onderzoek dat loopt voor Regionaal Hof 2 in Girona, dat over 200 klachten gaat (waaronder die met betrekking tot de incidenten in Aiguaviva).

Excessief gebruik van geweld op 1 oktober

Zelfs indien de veiligheidstroepen een wettelijk bevel uitvoerden van het Hooggerechtshof van Catalonië, dat hen had opgedragen het referendum te verhinderen, maakten zij gebruik van gevaarlijk en ongepast anti-oproertuig, zo bevestigde Amnesty International, waaronder munitie met kinetische impact, zoals rubberkogels, losse patronen en bijtende chemische stoffen.

Al jaren heeft Amnesty International zijn bezorgdheid uitgedrukt over het gebruik van deze anti-oproermaterialen in verschillende delen van Spanje. Hoewel ze niet ontworpen zijn om te doden, zijn ze zeer onprecies, wat betekent dat ze ernstige verwondingen kunnen veroorzaken en zelfs dodelijk kunnen zijn als ze van dichtbij worden gebruikt.

“De rubberkogels die in Spanje gebruikt worden, zouden moeten worden verboden omdat ze zeer onprecies zijn en er geen protocollen voor hun gebruik bestaan die voldoen aan de internationale normen, die onder meer voorschrijven dat ze niet gebruikt mogen worden om een menigte uiteen te drijven”, zegt Esteban Beltran.

Amnesty International heeft de zaak van Roger Español gedocumenteerd, die een oog verloor door een rubberbal afgevuurd door de National Politie op het kruispunt van de Sardenya- en Diputaciostraat. Een ander geval van buitensporig geweld, waarbij bijtende chemische stoffen oneigenlijk werden gebruikt, vond plaats in de Aiguaviva wijk in Girona, waar een agent van de Guardia Civil een verdovende spray gebruikte tegen mensen die passief en vreedzaam weerstand boden toen de politie probeerde stembussen in beslag te nemen.

Amnesty International bevestigde ook het gebruik van buitensporig geweld tegen mensen die hun stem kwamen uitbrengen in het referendum en die geen enkele bedreiging vormden voor de ordehandhaving. Alejandra Rayas verkeerde in die situatie. Zij stond rustig haar beurt af te wachten om te stemmen in de Mediterranean School in Barcelona toen een agent van de Nationale Politie haar in haar gezicht en nek sloeg, zonder enige aanwijsbare reden.

Anderzijds werden de acties van de veiligheidstroepen soms duidelijk verstoord. Daardoor raakten, volgens gegevens van het ministerie van Binnenlandse Zaken op 9 maart 2018, 58 leden van de Nationale Politie en 37 agenten van de Guardia Civil gewond. Amnesty International heeft beelden gezien waarop sommige demonstranten zich gewelddadig gedroegen tegenover ordehandhavers. De gebeurtenissen aan het kiesbureau van Sant Joan de Vilatorrada in Barcelona waren daar een voorbeeld van. Een lid van de Guardia Civil werd gewond toen een stoel naar hem werd gegooid.

De aanbevelingen van Amnesty International

De autoriteiten moeten maatregelen nemen om te garanderen dat effectieve onderzoeken worden gevoerd naar gevallen waarbij buitensporig geweld werd gebruikt. De autoriteiten moeten ook verzekeren dat slachtoffers van mensenrechtenschendingen die op 1 oktober werden begaan door de politie, onmiddellijk en adequaat schadeloos worden gesteld, met inbegrip van de betaling van schadevergoedingen.  Het mag daarbij geen rol spelen of ordehandhavers al of niet worden veroordeeld, noch of er een klacht voor de rechtbank werd ingediend.

  • Het Openbaar Ministerie moet radicaal van houding veranderen, een proactieve rol opnemen in de lopende juridische procedures en streven naar open onderzoeken, vooral met betrekking tot de ernstige zaken van 1 oktober. Het OM moet, zoals het in zijn statuten staat, onmiddellijk een onpartijdig en effectief onderzoek instellen als er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat er mishandeling heeft plaatsgevonden, zelfs als er geen klacht is. Het OM moet slachtoffers procedurele bescherming bieden en de bescherming verzekeren van ooggetuigen en getuige-deskundigen.
  • Het ministerie van Binnenlandse Zaken moet interne onderzoeken uitvoeren om de verantwoordelijkheid vast te stellen en de onderliggende structurele factoren te achterhalen, zoals de commandostructuur in de ordehandhaving of normen inzake procedures en opleiding. Het moet ook nagaan welke administratieve, disciplinaire of andere maatregelen moeten worden genomen om een herhaling van deze mensenrechtenschendingen te voorkomen.
  • Het ministerie van Binnenlandse Zaken moet stappen zetten om de rubberkogels die in Spanje worden gebruikt uit circulatie te nemen en moet het gebruik ervan stopzetten, omdat ze door hun technische eigenschappen zeer onprecies zijn, waardoor het risico groot is dat ze kwetsbare delen van het lichaam (vooral de ogen) treffen en mensen kunnen raken die de schutter niet had geviseerd.