Italië: EU Hof van Justitie is het niet eens met Italiaanse bepaling van ‘veilige landen’
Het Europese Hof van Justitie (ECJ) heeft geoordeeld dat de aanmerking door Italië van bepaalde herkomstlanden van asielzoekers als ‘veilig’, niet in overeenstemming is met EU-wetgeving. Dit is een tegenslag voor de migratiedeal tussen Italië en Albanië, waarbij asielzoekers uit zogenaamd veilige herkomstlanden hun asielprocedure in detentiecentra in Albanië moeten afwachten.
“Deze belangrijke uitspraak is een zware slag voor de schadelijke Italië-Albanië-Overeenkomst om asielaanvragen van asielzoekers te behandelen in kampen in Albanië”, zegt Adriana Tidona van Amnesty International.
Asielzoekers uit Bangladesh
De zaak voor het Europese Hof van Justitie betrof asielzoekers uit Bangladesh die in 2024 waren overgebracht naar het Gjadër-detentiecentrum in Albanië. Volgens de Italiaanse wet kwamen ze uit een 'veilig herkomstland' en konden ze niet aantonen dat hun land niet veilig was voor hen. Hun asielaanvragen werden daarom afgewezen. Volgens Italiaanse wetgeving mogen asielzoekers uit ‘veilige’ landen in administratieve detentie worden geplaatst in Italië, of worden overgebracht naar detentiecentra in Albanië die onder leiding en financiering staan van de Italiaanse regering.
“Het Hof oordeelde dat wanneer een land als ‘veilig’ wordt aangemerkt, die kwalificatie gepaard moet gaan met de mogelijkheid tot een effectieve en transparante juridische toetsing en moet berusten op toegankelijke informatie, iets wat Italië op dit moment niet garandeert. Het overbrengen van mensen naar Albanië op basis van het concept van ‘veilige herkomstlanden’ is daarom momenteel niet in overeenstemming met de EU-wetgeving.”
“De uitspraak van het Europees Hof van Justitie is een goede wake-up call voor de EU-lidstaten die hun controle over migratie willen uitbreiden ten koste van de rechten van migranten en vluchtelingen. De uitspraak vermeldt belangrijke beschermingsmaatregelen voor mensen in asielprocedures, die standaard zouden moeten zijn – niet alleen voor de praktijk in Italië, maar ook voor de implementatie van het EU Asiel- en Migratiepact..”
Italië-Albanië-Overeenkomst
Ongeacht dit goede nieuws, schendt de Italië-Albanië-Overeenkomst in zijn geheel de verplichtingen van Italië onder Italiaans, internationaal en EU-recht. De basis van deze overeenkomst vormt automatische detentie, wat willekeurig en onwettig is onder internationaal recht.
“Deze uitspraak van het Hof versterkt onze oproep aan de Europese Commissie om een grondige juridische analyse te maken van de verenigbaarheid van deze overeenkomst met het EU-recht.”
Achtergrond
Het Europees Hof van Justitie oordeelde dat EU-lidstaten een land niet als ‘veilig’ mogen aanmerken als het geen voldoende bescherming biedt aan de gehele bevolking. Dit staat haaks op de Italiaanse regelgeving, die toelaat om landen als ‘veilig’ te bestempelen, met uitzondering van bepaalde bevolkingsgroepen.
In 2024 publiceerde Amnesty International een onderzoek waaruit bleek dat asielzoekers en migranten onwettig werden vastgehouden in Italiaanse faciliteiten.
