Gezondheidscrisis onder ouderen in Gaza

In een gezondheidsenquête van HelpAge gaven ouderen aan dat ze door voedselschaarste maaltijden hadden overgeslagen, onder meer om ervoor te zorgen dat andere gezinsleden konden eten. Anderen zeiden dat ze medicijnen voor ernstige gezondheidsproblemen moesten rantsoeneren omdat ze er beperkte toegang toe hadden.

Ouderen die binnen Gaza op de vlucht zijn, vertelden Amnesty International ook hoe de beperkte toegang tot voedzaam voedsel, adequate huisvesting en gezondheidszorg hen ernstige schade toebracht. Dit komt door de aanhoudende blokkade door de Israëlische autoriteiten. De geïnterviewden werden sinds oktober 2023 meerdere keren op de vlucht gedreven.

Bewust vernietigingsbeleid

“Tijdens gewapende conflicten worden de behoeften van oudere mensen vaak over het hoofd gezien”, zegt Erika Guevara-Rosas van Amnesty International. “Het is een direct gevolg van Israëls beleid om levensomstandigheden te creëren die gericht zijn op de fysieke vernietiging van Palestijnen in Gaza. Sinds de verwoesting van hun huizen werden ze herhaaldelijk op de vlucht gedreven."

Velen van hen verkeren in een vernederende en wanhopige situatie. De Israëlische autoriteiten moeten de blokkade onmiddellijk en onvoorwaardelijk opheffen en de ongehinderde toegang toestaan tot essentiële goederen, waaronder medicijnen en materialen voor onderdak.

Tijdens de wintermaanden hadden Palestijnen in Gaza – van wie de meesten in vervallen tenten of geïmproviseerde onderkomens wonen – ook te kampen met overlopende rioleringen harde wind. Per 1 januari trok Israël de vergunning in van 37 ngo’s die actief zijn in Gaza en de Westelijke Jordaanoever: zij moeten binnen 60 dagen hun werkzaamheden beëindigen.

Bevindingen van HelpAge International

HelpAge International ondervroeg 416 oudere mensen in Gaza voor het rapport Pushed Beyond Their Limits: The survival of older people in Gaza. Als gevolg van ernstige voedseltekorten en de ineenstorting van essentiële dienstverlening, hebben ouderen te maken met specifieke, en vaak vergeten, risico’s. Hun behoeften blijven grotendeels onzichtbaar. Belangrijke bevindingen uit het onderzoek zijn:

• Oudere mensen leven in extreme huisvestingsnood
  76% van de ondervraagden woont in tenten, die vaak ernstig overbevolkt zijn; 84% zegt dat hun huidige leefomstandigheden schadelijk zijn voor hun gezondheid en privacy.
• Gedwongen verplaatsing is aanhoudend en ontwrichtend
  79% is sinds oktober 2023 meer dan drie keer gedwongen verplaatst, waardoor familie hen moeilijker kan ondersteunen en isolatie toeneemt.
• Gezondheidsproblemen zijn: structureel en grotendeels onbehandeld
  Ondanks dat chronische pijn en ziekte veelvuldig voorkomen, is de toegang tot medicatie zeer beperkt; 42% kan deze slechts “soms” verkrijgen en 18% “zelden”. Bij 68% is de behandeling verminderd of gestopt vanwege tekorten.
• De toegang tot gezondheidszorg is beperkt
  Slechts 17% meldt volledige toegang tot de nodige zorgen. Behandeling van chronische aandoeningen wordt het meest gemist (31%).
• Voedselonzekerheid is acuut en potentieel levensbedreigend
  Hoewel de helft van de respondenten zegt dat het verkrijgen van hulp gemakkelijker is geworden sinds het staakt-het-vuren, heeft 11% van hen in de afgelopen 24 uur geen maaltijden gegeten; 48% eet minder, zodat anderen kunnen eten.
• Mensen ervaren druk op mentale gezondheid
  Dit beïnvloedt hun voedingspatroon. 77% zegt dat verdriet, angst, eenzaamheid of slapeloosheid hun eetlust vermindert en hun welzijn aantast.

Volledig afhankelijk van familie

Onderzoek van Amnesty International bevestigt deze bevindingen, zoals blijkt uit interviews met twaalf ouderen uit alle regio’s van de bezette Gazastrook. Ze verblijven in extreem moeilijke leefomstandigheden in tentenkampen voor gedwongen verplaatste mensen. In de meeste gevallen hielp een familielid bij de communicatie met de oudere persoon, van wie velen een beperking hebben of hulp nodig hebben bij het gebruik van een smartphone. Hij heeft moeite om zich met zijn rolstoel over het terrein van het kamp te bewegen en is bijna 20 kilo verloren.

Medicijnen voor chronische ziekten waren óf niet beschikbaar óf drie- tot vier keer zo duur geworden, vertelden ouderen aan Amnesty International. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie functioneerden in oktober 2025 minder dan 14 van Gaza’s 36 ziekenhuizen gedeeltelijk, en was minder dan een derde van de revalidatievoorzieningen operationeel.

Sommige oudere mensen waren aanzienlijk afgevallen. De meesten zijn afhankelijk van gaarkeukens die niet altijd voedzaam eten aanbieden. Het ongelijke en zanderige terrein in de kampen zorgt ervoor dat diegenen die een rolstoel of rollator gebruiken zich niet vrij kunnen bewegen, waardoor ze volledig afhankelijk zijn van hun familie.

20 kilo afgevallen

Mohammed Bili (61) raakte sinds oktober 2023 zeven keer ontheemd. Hij moet drie keer per week aan de dialyse. De instelling die hij eerder bezocht, is echter verwoest en hij krijgt nu slechts twee keer per week dialyse in kortere sessies. Hij heeft moeite om zich met zijn rolstoel over het terrein van het kamp te bewegen en is bijna 20 kilo afgevallen.

Hij vertelde de onderzoekers van Amnesty International: “Ik heb extreme stijfheid in mijn armen en zwakte in mijn spieren omdat ik niet zo vaak aan de dialyse kan als zou moeten.”

Samira Al-Shawa (88) gebruikte een rollator om zich zelfstandig te verplaatsen. Nu woont zij in een kamp, waar zij vanwege het zanderige terrein helemaal niet meer kan lopen. Ze brengt het grootste deel van haar tijd door op een geïmproviseerd bed in haar tent. Gaarkeukens voorzien haar familie van eten, maar het is onvoldoende en bevat te weinig voedingsstoffen. Ze is sinds oktober 2023 bijna 20 kilo verloren.

“Het leven is nog ellendiger geworden”

Sadiqa Al-Barrawi, die ongeveer 90 jaar oud is, raakte sinds oktober 2023 drie keer ontheemd. Ze woont momenteel in een tent in het Salam kamp met haar zoon, zijn vrouw en hun vier kinderen. Toen ze in januari 2025 ’s nachts naar het toilet ging, viel ze en raakte gewond. Hierdoor kan ze niet meer staan of lopen. Ze vertelde Amnesty International: “Sindsdien is het leven nog ellendiger geworden.”

Sadiqa heeft diabetes en een hoge bloeddruk. Ze is ongeveer 25 kilo verloren en is afhankelijk van voedsel van gaarkeukens. Ze voegde toe: “Wij zijn boeren. Thuis in het dorp hebben we land en het beste verse voedsel – en nu hebben we niets.”

Achtergrond

Mensen boven de 60 vormen ongeveer 5 procent van de bevolking van Gaza. Volgens het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid zijn tussen oktober 2023 en december 2025 al zeker 4.813 oudere mensen gedood in Gaza. (stand van zaken in december 2025), Dit cijfer neemt indirecte doden door bijvoorbeeld verwoeste gezondheidszorginfrastructuur niet mee. Volgens een rapport van UNRWA verliezen veel oudere mensen het contact met hun verzorgers door het conflict of gedwongen verplaatsing. Amnesty International documenteerde dat oudere mensen een verhoogd risico lopen bij gewapend conflicten en dat hun humanitaire behoeften structureel worden genegeerd.

In december 2024 concludeerde Amnesty International dat Israël genocide pleegt in Gaza.

Ondanks de afgenomen aanvallen sinds de wapenstilstand van oktober 2025, is er geen betekenisvolle verandering geweest in de omstandigheden die Israël Palestijnen in Gaza oplegt, en is er geen bewijs dat de intentie om genocide te plegen is veranderd.