De aanval op de Poolse rechtsstaat

De aanval op de Poolse rechtsstaat

Blog

Op 6 mei viel de politie in alle vroegte binnen in het huis van Elżbieta. Ze kwam net terug van een Amnesty-bezoek in België en Nederland. De politie beweerde dat ze posters vonden van Maria met de LGBT-regenboogvlag. Daarom arresteerden ze Elżbieta, hielden haar verschillende uren vast en namen haar laptop, mobiele telefoon en geheugenkaarten in beslag. Ze verdenken haar van het “beledigen van religieuze overtuigingen”.

Op vraag van Amnesty International was Elżbieta naar België en Nederland gereisd om deel te nemen aan verschillende activiteiten waaronder een panelgesprek van MO* magazine over de vervolging van activisten in Polen. De Poolse overheid viseert haar omwille van haar activisme. Elżbieta wordt beschuldigd op basis van artikel 196 van de strafwet: 'belediging van religieuze overtuigingen'. Er hangt haar een celstraf van twee jaar boven het hoofd.

  

De arrestatie van de activiste werd bovendien openlijk toegejuicht door minister van Binnenlandse Zaken Joachim Brudziński (PiS). "We danken de politie voor de succesvolle opsporing en aanhouding van een persoon die verantwoordelijk wordt geacht voor de ontheiliging van de afbeelding van de Heilige Maria, een van de heiligste iconen voor de Poolse bevolking", schreef minister Brudziński vrijwel onmiddellijk na de politieactie.

Rechters onder druk

Onafhankelijke rechtbanken zijn de enige hoop voor Poolse activisten zoals Elżbieta. Enkel een onafhankelijke rechter kan zich objectief uitspreken over hun zaak. Maar net daar wringt het schoentje. Rechters worden zwaar onder druk gezet als ze de onafhankelijkheid van het Poolse gerecht proberen te beschermen tegen overheidsinmenging.

Amnesty sprak met rechters die onder vuur kwamen te liggen nadat ze vonnissen hadden uitgesproken die de rechten van vreedzame betogers beschermen. Ook als ze juridisch advies inwinnen bij het Europese Hof van Justitie – de hoogste rechtbank van de Europese Unie – worden ze onderworpen aan onderzoeksmaatregelen.


"Wees aandachtig voor wat er in België gebeurt.Denk niet dat Polen een achterlijk land is. Wij zijn Europa. Jullie zijn Europa. Wat in Polen gebeurt, gebeurt in Europa en in België."

Elżbieta tijdens de gespreksavond van MO* en Amnesty

 

DE ONAFHANKELIJKE RECHTER: DE ENIGE HOOP VOOR POOLSE ACTIVISTEN

Wie mensenrechten verdedigt in Polen, zoals Elżbieta Podleśna, wordt vervolgd en geïntimideerd door de autoriteiten. Onafhankelijke rechters zijn hun enige hoop op gerechtigheid. Maar in het Polen van vandaag is de onafhankelijkheid van het gerecht geen evidentie.

Elżbieta Podleśna was begin mei op bezoek in België. Met Amnesty Vlaanderen hadden we deze Poolse mensenrechtenactiviste uitgenodigd om te komen vertellen over het huidige klimaat in Polen. Want mensenrechten in Polen staan momenteel onder druk. 

Elżbieta vertelde aan Amnesty-supporters dat er dertien rechtszaken tegen haar liepen. Na haar bezoek aan België kwam daar nog één bij. Toen ze pas terug was in Polen, viel de politie haar huis binnen. Elżbieta werd gearresteerd. Ze kwam diezelfde dag nog vrij, maar ze werd onder verdenking gesteld van 'belediging van religieuze overtuigingen'. De politie beweert dat ze tijdens hun huiszoeking verschillende afbeeldingen vonden van de maagd Maria met een regenboogkroon, het symbool geclaimd door de LGBTIQ-gemeenschap. Elżbieta riskeert hiervoor een absurde celstraf van twee jaar.

De Poolse activiste was ook één van de veertien 'vrouwen op de brug', die zich tijdens de onafhankelijkheidsmars in november 2017 met een groot spandoek uitspraken tegen haat en fascisme. Tijdens die mars vielen boze betogers de vrouwen aan, maar de vrouwen zelf werden later aangeklaagd voor het ‘verstoren van een periodiek terugkerende demonstratie’. 

Amnesty gelooft dat er zo veel rechtszaken tegen Elżbieta werden geopend door de autoriteiten louter omwille van haar vreedzaam activisme. We vragen dat de aanklachten die tegen Elżbieta lopen, worden vernietigd. 

Amnesty gelooft dat er zo veel rechtszaken tegen Elżbieta werden geopend door de autoriteiten louter omwille van haar vreedzaam activisme. We vragen dat de aanklachten die tegen Elżbieta lopen, worden vernietigd. 

Onafhankelijke rechtbanken zijn enige hoop

Verschillende mensenrechtenactivisten in Polen, onder wie Elżbieta, vertelden Amnesty International dat onafhankelijke rechtbanken hun enige hoop zijn op gerechtigheid. Enkel een onafhankelijke rechter kan zich objectief uitspreken over hun zaak. Elżbieta vertelde dat het niet de rechtszaak zelf is die ze vreest, maar eerder de kans op een onrechtvaardige uitspraak.  


"Als ik de wet overtreed, dan wil ik dat een rechter dat zegt. Maar dan wil ik ook dat er gemotiveerd wordt waarom ik de wet overtreden heb tijdens een actie of burgerlijke ongehoorzaamheid.”

Elżbieta Podleśna 

Maar daar wringt net het schoentje … 

Waarom is Elżbieta bezorgd over het Poolse rechtssysteem?

Een nieuw rapport van Amnesty International toont aan dat rechters zwaar onder druk worden gezet, als ze de onafhankelijkheid van het Poolse gerecht proberen te beschermen tegen overheidsinmenging. 

Een rechter getuigt dat hij al jarenlang het slachtoffer is van intimidatie en pesterijen, nadat hij zich kritisch uitliet over de ‘hervormingen’ van de regering. Verschillende autoriteiten legden hem onterechte tuchtmaatregelen op, en zelfs zijn familieleden worden geviseerd. Hij kreeg af te rekenen met haatmails, beledigende en dreigende tekstboodschappen en een lastercampagne op de nationale televisie. Ook via Twitter worden rechters onder druk gezet. 

Intimidatie na verdediging van demonstranten

Amnesty International sprak ook met rechters die onder vuur kwamen te liggen, nadat ze vonnissen hadden uitgesproken die de rechten van vreedzame betogers bevestigen of beschermen. Ook als ze juridisch advies inwinnen bij het Europese Hof van Justitie – dat is de hoogste rechtbank van de Europese Unie – worden ze onderworpen aan onderzoeksmaatregelen. 

Maar niet alle rechters laten zich zomaar doen. Ze vechten terug. Zo is er toch nog een sprankeltje hoop voor Elżbieta, voor andere activisten en voor de mensenrechten in Polen.