Colombia: meer dan 100 mensen met oogtrauma na buitensporig geweld door oproerpolitie tijdens nationale staking

Colombia: meer dan 100 mensen met oogtrauma na buitensporig geweld door oproerpolitie tijdens nationale staking

Rapport

Colombiaanse veiligheidstroepen hebben bij honderden mensen oogletsels veroorzaakt door geweld en repressie, dat beweren Amnesty International en andere organisaties in een vandaag gepubliceerd rapport.

In het rapport Colombia:  Shoot on Sight: Eye Trauma in the Context of the National Strike, worden 12 gevallen van politiegeweld beschreven die hebben geleid tot blijvend oogletsel.  Acht van de gevallen deden zich voor in de context van de Nationale Staking van 2021, in de steden Bogotá, Popayán, Florencia, Medellín en Manizales. Vier ervan dateren uit de voorgaande jaren. Amnesty International analyseerde meer dan 300 audiovisuele opnamen van de disproportionele en repressieve acties van de mobiele oproerpolitie ESMAD tussen 28 april en 20 oktober. En concludeerde dat agenten systematisch de mensenrechten van demonstranten hebben geschonden door potentieel dodelijke wapens te gebruiken, die oogletsels veroorzaakten.

“Het is huiveringwekkend om te zien hoe agenten opzettelijk op de ogen van zoveel mensen schoten, alleen maar omdat zij hun legitieme recht op vreedzaam protest uitoefenden. De Colombiaanse autoriteiten moeten gerechtigheid, alomvattende zorg en genoegdoening aan de slachtoffers garanderen en de nodige maatregelen nemen om herhaling van deze ernstige mensenrechtenschendingen te voorkomen,” zegt Erika Guevara-Rosas, directeur Amerika’s bij Amnesty International.

Het rapport belicht de verhalen van slachtoffers met oogletsels en beschrijft de vele barrières die ze tegenkwamen om gespecialiseerde gezondheids- en psychosociale zorg te krijgen. Verschillende slachtoffers geven aan toenemende drempels te ervaren om werk te vinden of om hun opleiding voort te zetten.

In het rapport wordt in detail beschreven hoe hun verwondingen geen ongeluk waren, maar het gevolg van gerichte aanvallen om hen te straffen voor het uitoefenen van hun recht op vreedzaam protest. Ze tonen weer eens de patronen in het gedrag van ESMAD-agenten en bevestigen de herhaalde klachten over het systematisch gebruik van buitensporig en onevenredig geweld.

“Politiegeweld mag geen deel blijven uitmaken van ons dagelijks leven. We mogen het niet gewoon gaan vinden dat de staat zonder onderscheid de burgerrechten schendt, of erger nog: schade toebrengt aan degenen die hun recht uitoefenen om te protesteren. De gevallen van politiegeweld en met name oogletsels die wij registreerden, tonen aan dat het optreden van de politie in strijd is met de internationale mensenrechtennormen. Een hervorming van de politie is noodzakelijk om de veiligheid en het leven van de mensen te garanderen," aldus Alejandro Rodríguez, coördinator van Grita, het waarnemingscentrum voor politiegeweld van Temblores.

Een van de meest emblematische gevallen in het rapport is dat van Leidy Cadena, een studente politicologie, die op 28 april vreedzaam demonstreerde in het centrum van Bogotá met haar vriend en enkele anderen toen ze agressief benaderd werden door agenten van de anti-oproereenheid. “Ik riep gewoon ‘wegwezen’ en meteen daarna voelde mijn gezicht heel warm aan. Ik kon met geen van beide ogen meer zien, ik was vreselijk overstuur," zei Leidy.

Amnesty International heeft een video gecheckt die is gemaakt na het incident; er zijn vijf ESMAD-agenten met schilden te zien en twee van hen hebben anti-oproeruitrusting in de hand, onder andere mechanische wapens met hoge afvuursnelheid. Leidy bedekt haar bloedende oog, ze heeft duidelijk pijn en haar vrienden vragen om hulp. De ESMAD-agenten helpen haar niet.

Leidy verloor een oog bij de aanval. Ze gelooft dat het een daad van gendergerelateerd geweld was omdat haar vrienden ongedeerd bleven. Al vanaf het begin van de demonstraties had ze verschillende aanvallen op vrouwen opgemerkt. Na melding van het incident bij de procureur-generaal is ze minstens 10 keer ondervraagd over wat er gebeurde en ze zei dat ze daarmee opnieuw tot slachtoffer werd gemaakt. Op de sociale media werd ze bedreigd en op 16 oktober werd ze het doelwit van een aanslag waarbij buskruit onder haar deur werd geduwd. Leidy, haar moeder en haar partner zijn door die bedreigingen gedwongen Colombia te verlaten.

Amnesty’s oproep

Amnesty International dringt er bij de Colombiaanse autoriteiten op aan om de aanbevelingen die de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Rechten van de Mens maakte, uit te voeren. Amnesty en de andere organisaties eisen met name dat er strikte en openbare protocollen komen voor het gebruik van geweld om de openbare orde te handhaven, dat de antioproerpolitie wordt hervormd en dat er onafhankelijke en effectieve toezichtmechanismes komen. Misbruik door politie moet beter worden onderzocht en slachtoffers van oogletsels en gendergerelateerd geweld door de politie moeten de nodige ondersteuning krijgen.

“We hadden het voorrecht om verschillende slachtoffers van oogletsel die getuigden over hun zaak voor de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Rechten van de Mens te steunen en we blijven juridische bijstand verlenen aan sommigen van hen. We begrijpen hun strijd en frustratie en we steunen hun eisen voor gerechtigheid. Wij zijn overtuigd van de noodzaak om aandacht te blijven vragen voor de wijze waarop de veiligheidstroepen de rechten van burgers niet alleen niet garanderen, maar ze bewust schenden. Oogletsels lijken een straf te zijn voor het uitoefenen van het recht om te protesteren, waarmee hun gezicht en hun leven zijn gebrandmerkt,” aldus Juliana Bustamante, directeur van PAIIS.