Canada: Wet’suwet’en landverdedigers veroordeeld
Op vrijdag 17 oktober veroordeelde een rechter in het Canadese British Columbia drie activisten van de inheemse Wet’suwet’en-bevolking tot celstraffen met uitstel. Omdat ze actievoerden tegen de aanleg van een gaspijplijn op hun voorouderlijk land. Met uitstel, dat betekend dat de activisten niet naar de cel hoeven, ze moeten wel een werkstraf doen.
In november 2021 werden Sleydo’ (Molly Wickham), een leider van de Gidimt’en Clan van de Wet’suwet’en, Shaylynn Sampson, van de Gitxsan-bevolking, en Corey “Jayohcee” Jocko, van de Kanien’kehá:ka (Mohawk)-bevolking tijdens een zwaar bewapende inval van de Royal Canadian Mounted Police (RCMP) gearresteerd op Wet’suwet’en-land. Ze werden veroordeeld voor het overtreden van een gerechtelijk bevel dat acties bij de aanleg van de Coastal GasLink (CGL) gaspijplijn verbiedt.
De drie landverdedigers kregen celstraffen met uitstel opgelegd: 17 dagen voor Sleydo’, 12 dagen voor Jocko, en negen dagen voor Sampson. De rechter gaf echter aan dat de activisten niet naar de cel hoeven, omdat aldus de rechter, de provincie British Columbia en de Canadese overheid geen respect hadden getoond voor de rechten en het belang van de Wet’suwet’en. In plaats daarvan kregen de drie 150 uur werkstraf opgelegd.
“We zijn opgelucht dat Sleydo’, Shaylynn en Corey vrij zijn, maar het opleggen van celstraffen – ook al zijn ze met uitstel – is een ontradende boodschap voor landverdedigers die de rechten van inheemse volken en hun land beschermen tegen verwoestende megaprojecten”, zegt Ana Piquer van Amnesty International.
“Deze moedige activisten hadden nooit gearresteerd mogen worden voor het uitoefenen van hun rechten en het verdedigen van het milieu waar we allemaal afhankelijk van zijn. Canada moet stoppen met het criminaliseren van de Wet’suwet’en en andere inheemse activisten.”
Jarenlange strijd
Amnesty International documenteert sinds 2020 de mensenrechtenschendingen waarmee Wet’suwet’en landverdedigers zoals Sleydo’, Sampson en Jocko te maken krijgen. Uit onderzoek van Amnesty blijkt dat het gerechtelijke bevel dat ten grondslag lag aan hun arrestatie hun mensenrechten inperkt. Hun arrestaties, vervolging en veroordeling zijn dan ook ernstige schendingen van hun rechten.
Racistische uitspraken
In februari 2025 bepaalde het Hooggerechtshof dat de rechten van Sleydo’, Sampson en Jocko waren geschonden tijdens hun arrestaties. Een aantal leden van de Royal Canadian Mounted Police had zich schuldig gemaakt aan anti-inheemse en racistische uitspraken. De aanklachten tegen de drie activisten werden echter niet ingetrokken.
“Volgens onze wet zouden de landverdedigers die terechtstaan beloond zijn voor hun acties, maar onder de Canadese wet worden ze gestraft”, zei Chief Na’Moks, een leider van de Wet’suwet’en.
“De landverdedigers deden precies wat ze moesten doen om de wet van de Wet’suwet’en – de ‘Anuk niwh’it’en’ – in acht te houden. Ze handelden volgens ons rechtsysteem en onze manier van leven. Ons rechtsysteem staat voor ‘land, lucht en water’. Hun rechtsysteem deelt straffen uit aan wie het milieu beschermt. Na lange tijd erkennen ze beetje bij beetje onze manier van leven, en hoewel het jaren heeft geduurd om op dit punt te komen, is deze uitspraak een grote stap vorowaarts. Juich ik deze uitspraak toe? Absoluut niet. Maar we maken een verschil.”
Institutioneel racisme
“Sleydo’, Shaylynn en Corey zijn veroordeeld voor het vreedzaam beschermen van het grondgebied van de Wet’suwet’en tegen de bouw van de Coastal GasLink-pijplijn – en hadden hiervoor nooit vervolgd mogen worden”, zegt Ketty Nivyabandi, secretaris-generaal van de Engelstalige tak van Amnesty Internationaal Canada.
“Het institutionele racisme dat leidde tot hun arrestatie wordt nog steeds niet geadresseerd. Dit voortdurende onrecht tegen de Wet’suwet’en is een pijnlijke herinnering aan de erfenis van Canada’s koloniale geweld tegen inheemse volken.”
“Inheemse mensen staan aan de frontlinie van de klimaatstrijd en zullen disproportioneel worden getroffen als we er niet in slagen te stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen”, zegt France-Isabelle Langlois, directeur van de Franstalige tak van Amnesty International Canada.
“Landen moeten inheemse landverdedigers als Sleydo’, Shaylynn en Corey hooghouden in plaats van op te sluiten. Ze moeten hen volgen als voorbeeld voor een gezondere en duurzamere toekomst voor ons allemaal. British Columbia en Canada moeten onmiddellijk stappen nemen om een einde te maken aan de criminalisering van inheemse landverdedigers.”
Gewetensgevangenen
Als Sleydo’, Sampson en Jocko tot gevangenisstraffen of huisarrest waren veroordeeld, had Amnesty International hen tot gewetensgevangenen uitgeroepen. Dat zou de tweede keer zijn geweest dat Amnesty iemand in Canada tot gewetensgevangene had uitgeroepen. In juli 2024 verklaarde Amnesty de Wet’suwet’en landverdediger Likhts’amisyu Clan Wing Chief Dsta’hyl tot gewetensgevange, nadat hij tot 60 dagen huisarrest was veroordeeld voor acties tegen dezelfde pijplijn.
Schrijfmarathon & schrijf-ze-vrijdag
Tijdens de laatste editie van de wereldwijde Schrijfmarathon voerden honderdduizenden mensen actie voor Sleydo’ en de Wet’suwet’en landverdedigers. In Vlaanderen en Brussel kwamen meer dan honderdduizend leerlingen voor hen in actie tijdens de Schrijf-ze-VRIJdag. Nogmaals bedankt voor alle steun!
