België: Amnesty International sluit zich aan bij klacht tegen FedEx wegens onrechtmatige doorvoer van wapens naar Israël

De mensenrechtenorganisatie heeft zich aangesloten bij een coalitie van middenveldorganisaties, waaronder Vredesactie, Ligue des droits humains en Coordination nationale d'action pour la paix et la démocratie. Samen hebben zij een strafrechtelijke klacht ingediend tegen FedEx België bij de procureur des Konings van Luik. FedEx België is de Belgische dochteronderneming van de Amerikaanse transport- en logistiekreus FedEx.

Volgens de regelgeving van het Waalse Gewest, was FedEx België verplicht een doorvoervergunning aan te vragen bij de lokale autoriteiten voor de zending. Dat heeft het bedrijf niet gedaan. De doorvoer van dergelijke wapens zonder vergunning is strafbaar.

"F-35-gevechtsvliegtuigen zijn de meest geavanceerde gevechtsvliegtuigen van de Israëlische luchtmacht, die op grote schaal dood en vernieling heeft gezaaid, hele generaties Palestijnse families heeft uitgewist en het grootste deel van de Gazastrook in puin heeft gelegd. De voortzetting van Israëls genocide op Palestijnen is afhankelijk van een voortdurende aanvoer van wapens", aldus Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen.

“Alle staten, en dus uiteraard ook België, hebben de plicht om genocide te voorkomen en te bestraffen, en mogen niet bijdragen aan Israëls onrechtmatige bezetting van Palestijns grondgebied. Daarom moeten zij elke overdracht of doorvoer van wapens die kunnen worden gebruikt voor misdrijven onder internationaal recht onmiddellijk stopzetten.”

Volgens informatie op de website van FedEx vervoerde het bedrijf in oktober 2024 een zending die onder de Amerikaanse International Traffic in Arms Regulations (ITAR) valt. De zending ging van de Hill Air Force Base in de Amerikaanse staat Utah naar de militaire luchtmachtbasis Nevatim in Israël.

In juni 2025 verklaarde FedEx dat "bepaalde vluchtrouteringen van FedEx op korte termijn zijn aangepast om operationele redenen" als gevolg van de sluiting van het Israëlische luchtruim tijdens de zogenoemde "12-daagse oorlog" tussen Iran en Israël. Daardoor zouden “bepaalde goederen die onder de International Traffic in Arms Regulations vallen onbedoeld via Luik zijn vervoerd”.

De lading werd gelost op de luchthaven van Luik, vervolgens over de weg vervoerd naar de luchthaven van Keulen in Duitsland en daarna doorgevlogen naar Israël.

Schendingen van het internationaal recht

Sindsdien zijn er verdere mediameldingen verschenen over vermoedelijk illegale doorvoer van zendingen via de luchthaven van Luik, wat vragen oproept over een gebrek aan handhaving van de gewestelijke regelgeving.

"We vrezen dat er een patroon ontstaat waarbij de Belgische en Waalse autoriteiten geen doeltreffende mechanismen invoeren om de doorvoer van wapens te reguleren. Met deze klacht willen we verdere onrechtmatige doorvoer van wapens via België naar Israël stoppen en ervoor zorgen dat er verantwoording wordt afgelegd. Het is onaanvaardbaar dat multinationals zoals FedEx de regels naast zich neerleggen wanneer dat hen goed uitkomt. Zij staan niet boven de wet", aldus Wies De Graeve.

Het internationaal recht verbiedt staten om wapens over te dragen aan partijen bij een gewapend conflict wanneer er een duidelijk risico bestaat dat die wapens kunnen bijdragen aan ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht. In zijn advies van juli 2024 stelde het Internationaal Gerechtshof bovendien dat staten de verplichting hebben niet bij te dragen aan de instandhouding van Israëls onrechtmatige bezetting van Palestijns grondgebied.

Staten die wapens blijven leveren aan Israël handelen in strijd met hun verplichtingen onder de Geneefse Conventies en, voor de staten die zoals België het verdrag hebben geratificeerd, het Wapenhandelsverdrag.

Uit onderzoek van Amnesty International blijkt ook dat Lockheed Martin Corporation (Lockheed Martin) F-16's en de groeiende vloot F-35-gevechtsvliegtuigen blijft leveren en onderhouden, die op grote schaal zijn ingezet bij het bombardement op de bezette Gazastrook.

Bedrijven die wapens produceren en exporteren dragen ook een verantwoordelijkheid om mensenrechten en internationaal humanitair recht te respecteren. Dat betekent onder meer dat zij in hun volledige waardeketen een verscherpt mensenrechtenonderzoek moeten uitvoeren om ervoor te zorgen dat de geëxporteerde wapens niet worden gebruikt voor ernstige schendingen die kunnen neerkomen op internationale misdaden.

“Deze zaak komt op een moment waarop de druk op Europese regeringen en bedrijven opnieuw toeneemt om verder te gaan dan louter veroordelingen. EU moet de nodige maatregelen nemen om een einde te maken aan Israëls voortdurende genocide op Palestijnen in de bezette Gazastrook, zijn onrechtmatige bezetting van Palestijns grondgebied en zijn wrede systeem van apartheid tegen Palestijnen. Menselijke waardigheid is geen handelswaar. Staten en bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid opnemen. Korte termijn economische en handelsbelangen mogen niet in de weg staan van effectieve controle en maatregelen om te voorkomen dat wapens in verkeerde handen komen", besluit Wies De Graeve.

Achtergrond

In 2024 schortten de Waalse autoriteiten vergunningen op voor de uitvoer van explosief poeder naar Israël. Daarbij verwezen zij naar de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof van 26 januari 2024, waarin werd geoordeeld dat er een aannemelijk risico bestaat op genocide tegen Palestijnen in Gaza. Het Waals Gewest wees ook op de verslechterende humanitaire situatie in Gaza en verbood vervolgens de doorvoer van wapens naar Israël via de luchthavens van Luik en Charleroi.

Er loopt ook een andere zaak die werd geopend door het federaal parket en momenteel het voorwerp uitmaakt van een gerechtelijk onderzoek.

Amnesty International heeft FedEx België om een reactie gevraagd en ontving de volgende verklaring van een woordvoerder van het bedrijf: "FedEx zet zich in voor de naleving van de toepasselijke wet- en regelgeving. Wij verzenden geen wapens of munitie internationaal en hebben strikte screeningprocedures ingevoerd om dergelijke zendingen te voorkomen."

Amnesty’s oproep

Amnesty International roept alle staten op een alomvattend wapenembargo tegen Israël in te stellen. Dat embargo moet betrekking hebben op alle wapens, uitrusting, technologie en onderdelen die het risico inhouden dat zij Israël in staat stellen zijn genocide op Palestijnen in Gaza voort te zetten, evenals zijn onrechtmatige bezetting en systeem van apartheid. Daaronder vallen ook politie- en surveillanceapparatuur.