Amnesty slaat alarm na één jaar Trump: autoritaire koers ondermijnt mensenrechten

In het rapport “Ringing the Alarm Bells: Rising Authoritarian Practices and Erosion of Human Rights in the United States” waarschuwt Amnesty International voor meer en meer autoritaire praktijken onder de regering Trump. Door het ondermijnen van de rechtsstaat en het beperken van de maatschappelijke ruimte komen mensenrechten steeds verder onder druk te staan, zowel in de Verenigde Staten als daarbuiten.

We zien onder president Trump een gevaarlijke ontwikkeling die nu al heeft geleid tot een mensenrechtencrisis.

- Paul O’Brien, directeur van Amnesty International USA.

Door normen af te breken en macht te concentreren, probeert de regering het onmogelijk te maken om haar ter verantwoording te roepen. Het lijdt geen twijfel dat deze autoritaire praktijken van de regering Trump de mensenrechten ondermijnen. Het risico neemt toe voor journalisten en voor mensen die zich uitspreken of verzetten. Dat geldt onder meer voor demonstranten, advocaten, studenten en mensenrechtenverdedigers.

Het rapport beschrijft twaalf samenhangende terreinen waarop de regering Trump de pijlers van een vrije samenleving onder druk zet. Daarbij gaat het onder meer om aanvallen op de persvrijheid en de toegang tot informatie, de vrijheid van meningsuiting en vreedzame vergadering, maatschappelijke organisaties en universiteiten, politieke tegenstanders en critici, rechters, advocaten en het rechtssysteem, en het recht op een eerlijk proces.

Daarnaast documenteert het rapport aanvallen op de rechten van vluchtelingen en migranten, het tot zondebok maken van gemeenschappen en het terugdraaien van non-discriminatiebeschermingen, het inzetten van het leger voor binnenlandse doeleinden, het afbreken van maatregelen voor bedrijfsverantwoordelijkheid en corruptiebestrijding, de uitbreiding van surveillance zonder betekenisvol toezicht, en pogingen om internationale systemen die bedoeld zijn om mensenrechten te beschermen te ondermijnen.

Volgens het rapport versterken deze autoritaire tactieken elkaar. Studenten worden gearresteerd vanwege protesten op universiteitscampussen, terwijl gemaskerde ICE-agenten hele gemeenschappen intimideren. Tegelijkertijd raakt de militarisering van Amerikaanse steden steeds meer genormaliseerd.

Intimidatie van de pers maakt het moeilijker om misstanden bloot te leggen, terwijl vergelding tegen protest mensen afschrikt om zich uit te spreken. Aanvallen op rechters, advocaten en toezichthouders ondermijnen bovendien de mogelijkheid om machtsmisbruik aan te pakken.

Deze tactieken tasten duidelijk mensenrechten aan, waaronder de vrijheid van meningsuiting, vreedzame vergadering, persvrijheid, toegang tot informatie, gelijkheid en non-discriminatie, het recht op een eerlijk proces, academische vrijheid, vrijheid van willekeurige detentie, het recht om asiel te zoeken, het recht op een eerlijk proces en zelfs het recht op leven.

Amnesty International documenteert al lange tijd vergelijkbare patronen in landen over de hele wereld. Hoewel contexten verschillen, consolideren regeringen macht, controleren zij informatie, brengen zij critici in diskrediet, bestraffen zij verzet, verkleinen zij de maatschappelijke ruimte en verzwakken zij mechanismen die bedoeld zijn om verantwoording te waarborgen.

“De aanval op de maatschappelijke ruimte en de rechtsstaat en de aantasting van de mensenrechten in de Verenigde Staten weerspiegelen het wereldwijde patroon dat Amnesty al decennialang ziet en waarvoor wij waarschuwen”, aldus O’Brien. “Belangrijk is dat de ervaring leert dat tegen de tijd dat autoritaire praktijken volledig zijn verankerd, de instellingen die machtsmisbruik moeten beperken al ernstig zijn aangetast.”

In het rapport presenteert Amnesty International een uitgebreide reeks aanbevelingen aan de uitvoerende macht van de Verenigde Staten, het Congres, staats- en lokale overheden en wetshandhavingsinstanties, internationale actoren en andere regeringen, bedrijven zoals technologiebedrijven, en het publiek. Deze aanbevelingen zijn gericht op het terugdraaien van deze omarming van autoritaire praktijken en het voorkomen van de normalisering van toenemende repressie en mensenrechtenschendingen.

Het rapport roept op tot dringende actie om de maatschappelijke ruimte te beschermen, waarborgen van de rechtsstaat te herstellen, verantwoording te versterken en ervoor te zorgen dat mensenrechtenschendingen niet worden genegeerd en niet als onvermijdelijk worden geaccepteerd.

“We kunnen en moeten een andere weg inslaan”, besluit O’Brien. “Autoritaire praktijken geraken enkel ingebed wanneer wordt toegestaan dat ze genormaliseerd geraken. Dat mogen we in de Verenigde Staten niet laten gebeuren. Samen hebben we allemaal een kans, en een verantwoordelijkheid, om deze uitdagende periode in onze geschiedenis aan te gaan en de mensenrechten te beschermen.”