Mensenrechten onder vuur in Hongarije

Mensenrechten onder vuur in Hongarije

WAAROM IS DE RECHTSSTAAT BELANGRIJK? 

Als mensenrechten niet gerespecteerd worden, is er geen rechtsstaat. Waar de rechtsstaat niet wordt gerespecteerd, worden mensenrechten geschonden. In een rechtsstaat staat niemand boven de wet, wordt iedereen gelijk behandeld en is iedereen aan dezelfde wetten onderworpen. Er zijn duidelijke, eerlijke processen die het voorgaande afdwingen en er is een onafhankelijk gerechtelijk apparaat om de mensenrechten van iedereen te garanderen.

De rechtsstaat en mensenrechten zijn twee zijden van eenzelfde principe: de vrijheid om een waardig leven te leiden. Mensenrechten en de rechtsstaat zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. 

DE SITUATIE IN HONGARIJE

Mensenrechten en de rechtsstaat liggen onder vuur in Hongarije. 
De Hongaarse overheid krijgt heel wat kritiek in eigen land en daarbuiten voor het voortdurend schenden van de mensenrechten en van het Europees en internationaal recht. 

Hongarije en Polen zijn de eerste EU-lidstaten waartegen een speciale procedure loopt (Artikel 7.1 van The European Union).  Dat houdt in dat de Europese Raad (medelidstaten) beoordelen of deze landen de “fundamentele waarden” van de EU al dan niet respecteren en uitdragen. Die waarden zijn onder meer de rechtsstaat, het respect voor mensenrechten, menswaardigheid en gelijkheid. 

WAT DOET AMNESTY?

Amnesty International komt sinds jaar en dag op voor de bescherming en promotie van mensenrechten, ook binnen de EU. Amnesty dringt onder meer aan op sterke en afdwingbare actie rond mensenrechten van de Europese instellingen. De ontwikkelingen in Polen, Hongarije en elders hebben geleid tot verschillende pogingen om de EU te versterken in haar verdediging van de rechtsstaat, één van de kernwaarden van de EU. Amnesty International neemt hier een actieve rol in op zodat mensenrechten beter gerespecteerd, beschermd, gepromoot en vervuld worden. 

De rechtsstaat voelt misschien aan als iets abstract en ver van ons bed, maar het is een essentiële hoeksteen voor de waarden waarin we geloven. 
Pluraliteit, gelijkheid, diversiteit, respect voor menselijke waardigheid en een transparante staat die rekenschap aflegt zijn de grondslagen van een rechtsstaat. De rechtsstaat is van tel in alle domeinen van het leven. 

 

Deze zes persoonlijke verhalen illustreren waarom werken aan gelijkheid, het recht op vrije meningsuiting, een onafhankelijke rechtspraak, vrije media, autonomie in het onderwijs en menselijke waardigheid belangrijk is.

Lees hun verhalen

Een rechter moet de waarheid vinden, dat is wat het dichtst bij de realiteit ligt.

Onafhankelijke rechtbanken 

Juridische “hervormingen” verzwakken sinds 2010 de controle van de uitvoerende macht. Daarbij komt de onafhankelijke rechtspraak en de rechtsstaat in gedrang in Hongarije. 

De Hongaarse overheid duwde problematische wetten door die het juridische apparaat onder politieke druk zetten waardoor rechters zich niet langer vrij durven uit te spreken of zich te organiseren. 

Erzsébet Diós, een strafrechter met pensioen sprak zich openlijk uit tegen de onwetmatige oordelen van de voormalige voorzitter van de Nationale Juridische Raad. Ze werd het slachtoffer van het vervroegde pensioensysteem. De regering gebruikt dat systeem om belangrijke posten vacant te maken om ze te kunnen vervangen door rechters die pro-regering zijn. 

Waar Erzsébet in gelooft:
Zonder onafhankelijke rechters worden onze rechten niet beschermd en gerespecteerd. Juridische onafhankelijkheid en autonomie liggen aan de grondslag van de rechtsstaat.

Vrij om jezelf te zijn.

Etnische en seksuele minderheden onder druk 

Minderheden worden geconfronteerd met stigmatisering, haatpropaganda en een gebrek aan gelijke kansen. 

Dezső Máté is een Roma LGBTQ activist. Hij doet onderzoek naar gemarginaliseerde minderheidsgroepen. Hij werd het doelwit van een lastercampagne door het pro-regering weekblad Figyelő. Samen met verschillende ngo-medewerkers, activisten, onderzoekers en academici werd hij voorgesteld als “Soros-huurling” in april 2018. Hij is een van de organisatoren van de LGBTIQ- pride in Pécs. De eerste pride in Hongarije die plaatsvond buiten de hoofdstad. Hij komt uit een gemarginaliseerde gemeenschap, ging naar een gesegregeerde school en is nu sociale wetenschapper. Hij is niet alleen een geëngageerd activist, maar ook een mentor voor Europese Roma LGBTIQ+ jongeren. 

Waar Dezső in gelooft:
Alle mensen zijn gelijk voor de wet. Alle minderheden, ook seksuele en etnische, moeten beschermd worden door de wet. Romakinderen krijgen minder kansen door gesegregeerd onderwijs. Dit moet veranderen. Volgens de Hongaarse grondwet kunnen mensen van hetzelfde geslacht niet met elkaar huwen. Dezső wil dat mensen kunnen trouwen met de persoon van wie ze houden.

We kunnen geen wijze beslissingen nemen zonder informatie, dat geldt niet enkel voor ons land, maar ook voor onze eigen levens.

VRIJE MEDIA ONDER VUUR

In Hongarije is totale concentratie van de media de werkelijkheid: er zijn nog maar een paar vrije stemmen te horen die zich kritisch uitlaten tegenover het narratief van de regering en fake news.  

Zsolt Porcsin was hoofdredacteur van het provinciaal dagblad Hajdu-Bihari Napló tot dat in 2018 opgekocht werd door de oligarch Lőrinc Mészáros, een goede vriend van eerste minister Orbán. Vanaf dan maakte de krant deel uit van de persgroep Mediaworks and the Central European Press and Media Foundation (KESMA), goed voor bijna 500 nieuwskanalen in Hongarije. Porcsin werd ontslagen vlak nadat het dagblad van eigenaar wisselde. Een jaar later startte hij zijn eigen onafhankelijke nieuwskanaal Debreciner op in de tweede grootste stad van Hongarije Debrecen. Een bastion van de Fidesz- partij. 

Zsolt gebruikte een model met betaalmuur om zijn nieuwskanaal duurzaam verder te zetten en zo mensen van betrouwbare info te voorzien dat zich niet beperkt tot propaganda voor de overheid.

Waar Zsolt in gelooft:
Vrije media, waaronder onafhankelijke en op feiten gebaseerde journalistiek, zijn van vitaal belang om mensen van informatie te voorzien. Alleen dan kunnen mensen geïnformeerde beslissingen maken en zij die aan de macht zijn een spiegel voorhouden.

Een open geest is de sleutel naar succes.

Bewust van je rechten

Een derde van de Hongaarse studenten maakt plannen om in het buitenland te leven. Velen van hen zien geen kansen in hun thuisland en keren niet terug. Een trend die versterkt wordt doordat de kwaliteit van het staatsonderwijs achteruitgaat omdat er steeds minder in geïnvesteerd wordt.  

Péter Török is een middelbare schoolstudent. Hij nam deel aan een mensenrechtenwedstrijd in 2020 en organiseerde een sensibiliseringscampange tegen pesten op school. Peter nam deel aan een uitwisselingsproject tussen zes Europese landen met als thema migreren naar Europa. Hij ervoer daarin hoe uitdagend integratie kan zijn.

Zijn visie:
Je bewust zijn van je rechten en vragen durven stellen, zijn essentieel in een gezonde maatschappij. Hij gelooft dat de jongere generaties als toekomstige leiders en beleidsmakers een open en kritische geest moeten ontwikkelen.

30% van de 18-jarigen in Hongarije wil studeren in het buitenland.

recht op onderwijs ondermijnd door centraliseiring 

Het publieke onderwijssysteem werd meer en meer gecentraliseerd. Velen vrezen dat het curriculum enkel tot gehoorzame burgers moet leiden en de komende generaties niet voorbereid op een succesvol en betekenisvol leven.

Kata Törley is een activiste van de “Tanítanék” (ik zou lesgeven)-beweging, die startte in 2016 met leerkrachten die protesteerden tegen het centraliseren van het onderwijsbeleid door de regering. 

De aanpassingen in het onderwijssysteem vonden plaats bij de eerste “hervormingen” die de regering Orban doorvoerde in 2011. Sindsdien verloren scholen een groot deel van hun autonomie, werden handboeken centraal opgesteld en ideologisch geschreven (bijvoorbeeld de beschrijving van de vluchtelingencrisis of de genderrollen van vrouwen en mannen in de maatschappij). De leerplicht werd verlaagd tot 16 jaar en werd voor alle hoger onderwijs inschrijvingsgeld ingevoerd.  

Haar visie:
Kata gelooft dat het de taak is van scholen een eerste democratische ervaring te bezorgen en leerlingen moet leren om solidariteit en zorg voor anderen te tonen. Mensenrechteneducatie heeft een plaats in het curriculum om mensen op te leiden tot een nieuwe generatie van verantwoordelijke mensen met een open geest. De kwaliteit van het publiek onderwijs verbeteren is een investering in de toekomst. Leerkrachten hebben het recht hun mening vrij te uiten en deel te nemen aan een constructieve dialoog met machthebbers.

Van dakloosheid tot activisme.

De armsten worden gestraft

Het zevende amendement van de Hongaarse grondwet criminaliseert dakloosheid sinds 2018. Het werd ingevoerd nadat daklozen al jarenlang geïntimideerd en gecriminaliseerd werden in verschillende steden en gemeenten. 

Jutka  Lakatosné is een activiste van de grassroot-organisatie AVM (De stad is van iedereen) actief op het domein van sociale huisvesting en het recht op huisvesting. Jutka treedt vaak op als woordvoerder voor de organisatie op publieke demonstraties.
Jutka is zelf dakloos. Ze is al acht jaar activist bij de organisatie. Ze werd activist nadat ze zelf op klaarlichte dag, samen met haar Roma-man, wreed behandeld werd door de politie omdat ze dakloos en arm zijn. Ze besliste om voor zichzelf op te komen en gaf het misbruik aan. De twee agenten werden ontslagen naar aanleiding van haar klacht. 

Meer dan 15 000 mensen zijn dakloos in Hongarije en minstens 70 000 riskeren hun huis kwijt te raken. Als activiste verzet Jutka zich tegen gedwongen uithuiszettingen en het weghalen van kinderen bij hun families. In Hongarije worden kinderen vaak weggehaald en in pleeggezinnen geplaatst enkel omwille van armoede van de ouders. Daarbij worden zowel de rechten van de ouders als het kind geschonden. Dakloze mensen zijn hier vaker het slachtoffer van en zouden eigenlijk sociale bijstand moeten krijgen.

Waar Jutka in gelooft:
Alle mensen zijn gelijk voor de wet. Solidariteit en menselijke waardigheid moeten basiswaarden zijn van een maatschappij.

Rechtsstaat moet mensenrechten beschermen
hier niet op duwen