tips voor spoedvertalers

tips voor spoedvertalers

Het werk van een vertaler van spoedacties wordt al eens onderschat. Velen denken dat als je je op vakantie in het Engels uit de slag kan trekken, je ook wel zal kunnen vertalen. Niet dus.

Ook al is Nederlands je moedertaal, vertalingen uit het Engels voelen vaak on-Nederlands aan. Daarom geven we je hier een aantal antwoorden op vaak gestelde vragen ivm vertalen van spoedacties.

Hoe dicht moet ik bij de brontekst blijven?

Teksten van Amnesty moeten makkelijk leesbaar zijn en oproepen tot actie. Wees dus niet bang om een aantal dingen te ‘hertalen’ tijdens het vertalen. Vertaal nooit letterlijk. Vraag jezelf altijd af hoe je het zelf in het Nederlands zou zeggen. Kijk daarvoor vooral naar de betekenis van de formulering, niet naar de formulering zelf. Hou je daarbij wel steeds aan de informatie die in de Engelse spoedactie staat. Voeg nooit zelf extra informatie toe.

Meer tips en voorbeelden vind je in de brochure Tips voor vertalers

Heeft Amnesty een eigen schrijfstijl?

Uit alles wat Amnesty schrijft, spreekt verontwaardiging en hoop. Amnesty teksten hebben drie kenmerken, hou deze zeker in het achterhoofd wanneer je vertaalt:

1. Gemakkelijk leesbaar of mensen besteden er geen aandacht aan:

Onze oproep is dringend. We winden er geen doekjes om. Onze aanpak is direct. We steken onmiddellijk van wal met feiten. Bij een directe aanpak hoort een directe stijl: onze paragrafen, zinnen en woorden zijn kort, zeker op het web. We weiden niet onnodig uit in lyrische volzinnen, maar blijven to-the-point. Minder is meer. Onze boodschap valt daardoor des te meer op.

2. Dwingend of mensen schuiven het probleem van zich af:

Onze boodschap is logisch, gebaseerd op feiten. We bepleiten een zaak en halen bewijzen aan. We zoeken geen sensatie, maar laten de feiten voor zich spreken.

3. Vol vuur of mensen reageren niet:

We nemen een standpunt in, nooit tegendraads, maar wel vaak verontwaardigd en soms vol hoop. We schrijven om de dingen te veranderen. Onze oproep is dringend!

Meer tips en voorbeelden vind je in de brochure Tips voor vertalers

Hoe vertaal ik vlot van het Engels naar het Nederlands?

Vertalen is een vak dat door veel mensen wordt onderschat. Als je een beetje Engels kent, kun je ook een Engelse tekst vertalen, zo wordt vaak gedacht. Veel vertalingen hanteren wel correct taalgebruik, maar klinken niet Nederlands. Dat komt omdat de zinsbouw die vaak typerend is voor de vreemde taal wordt behouden, of omdat bepaalde woorden ouderwets of stroef klinken wanneer ze letterlijk worden vertaald. We geven je graag een aantal tips mee om “kromme” vertalingen te vermijden, zowel op zin- als woordniveau.

  • Let op voor anglicismen: anglicismen zijn vertaalde woorden uit het Engels die wel correct Nederlands lijken, maar het niet zijn. Ze zijn vaak moeilijk te herkennen omdat we zo vertrouwd zijn met het Engels. Een voorbeeld: “brand new” vertaal je niet als “brandnieuw”, maar wel als “gloednieuw”.
  • Let op voor ‘false friends’: false friends zijn uitdrukkingen uit twee talen die erg op elkaar lijken, maar toch een verschillende betekenis hebben. Bijvoorbeeld: “an advocate” is in het Nederlands geen “advocaat” maar wel een “voorstander”.
  • Let op voor –ing vormen: een Engelse ing-vorm vertaal je niet automatisch met een onvoltooid deelwoord. Je vertaalt hem telkens anders, afhankelijk van de context.

Meer tips en voorbeelden vind je in de brochure Tips voor vertalers

Bestaat er een leidraad voor het opstellen van een voorbeeldbrief?

Als spoedvertaler voeg je telkens een voorbeeldbrief toe die de activisten kunnen gebruiken. Deze is opgesteld in het Frans, Spaans of Engels, afhankelijk van de spoedactie in kwestie.

De inhoud van de voorbeeldbrief dient overeen te stemmen met de richtlijnen die in de spoedactie zelf gegeven worden. We hebben echter een aantal vaak voorkomende zinnen (aanspreking, afsluitende zin enz) en hun vertaling in het Engels, Spaans en Frans voor je gebundeld.

Download het document Voorbeeldzinnen in het Frans, Engels en Spaans

Hoe maak ik van mijn vertaling een vlot leesbare tekst?

  • Gebruik een directe en dwingende schrijfstijl met korte en krachtige zinnen: staat er in de brontekst een hele lange zin? Maak hem dan korter. Je kan hem opsplitsen of overbodige informatie schrappen. Vraag je van elk woord af of het wel nodig is, sommige details zijn overbodig om de boodschap goed over te brengen.
     
  • Vermijd tangconstructies: bij een tangconstructie staan woorden die eigenlijk bij elkaar horen, (heel) ver uit elkaar. Vaak kan je dit vermijden door van zo’n zin, twee zinnen te maken.
     
  • Gebruik alledaagse woorden: schrijf zoals je spreekt en vermijd 'verouderde' woorden (aldus, desondanks,...).
     
  • Vermijd moeilijke woorden en jargon: ga er altijd vanuit dat de lezer niets weet over het onderwerp. Bestaat er geen alternatief voor die moeilijke term, dat jargon of dat woord uit een vreemde taal? Leg het dan uit.
     
  • Gebruik niet te veel afkortingen en letterwoorden.
     
  • Schrijf actieve zinnen.

Meer tips en voorbeelden vind je in de brochure Tips voor vertalers

Ik ben klaar met vertalen, wat nu?

Voordat je jouw vertaling doorstuurt naar Amnesty, lees je je tekst best nog een laatste keer door. Let vooral op de volgende puntjes:

  • Opmaak: neem de opmaak van de originele spoedactie over.

  • Spelling: laat je spellingchecker nog een laatste keer door het document gaan. Zo vermijd je tikfouten. Als je twijfelt over de schrijfwijze van een woord zoek je het best even op.

  • Formulering: klinkt alles wel Nederlands?

  • Zinsconstructie: zitten er geen vreemde zinsconstructies in je tekst? Ben je niet ergens een halve zin vergeten te vertalen?

Meer tips en voorbeelden vind je in de brochure Tips voor vertalers

Extra

Niet gevonden wat je zocht in de vraag- en antwoordreeks hierboven of in het document Tips voor vertalers? Hier vind je nog enkele nuttige links:

  • Terminologielijst: overzicht van vaak voorkomende termen met de Nederlandse, Engelse en Spaanse vertaling.

  • Verdragen: vaak voorkomende verdragen met hun Nederlandse vertaling en Spaanse vertaling.

  • Online woordenboeken

    • iate.europa.eu: veeltalige terminologiedatabank van de Europese Unie.

    • nl.bab.la/woordenboek: veeltalig woordenboek dat samengesteld en nagekeken wordt door internetgebruikers. Wanneer je een term ingeeft, krijg je ook vertalingen van elders op het web met de context erbij. Veel van deze vertalingen zijn afkomstig van het Europees Parlement.

    • www.glosbe.com: gratis veeltalig woordenboek. Je krijgt onder de voorgestelde vertalingen ook een lijst met paragrafen in de bron- en doeltaal. Deze paragrafen zijn vertaald en geven je een goed beeld van welk woord je in welke context moet gebruiken.

    • dut.proz.com: forum voor vertalers. Je kan ook de archieven doorzoeken en terminologielijsten raadplegen over verschillende thema’s. Verder vind je info over vertaalprogramma’s, cursussen, enzovoort.

    • www.2lingual.com: geen standaardvertaling maar websites in de doeltaal waar het opgezochte woord op voorkomt. Deze website is vooral handig bij het opzoeken van uitdrukkingen en woordgroepen.

    • www.omegat.org/nl/omegat.html: gratis software OmegaT downloaden. OmegaT is een vertaalgeheugen. Het vertaalt niet voor jou, maar onthoudt alle teksten die je vertaalt. Bij een nieuwe vertaling geeft het programma automatisch aan welke zin – of gelijkaardige zin – je vroeger al eens vertaalde. Zo kan je tijd uitsparen en consequenter vertalen.

  • Spelling

    Als je twijfelt over de spelling van een Nederlands woord, kan je die altijd checken op de volgende sites:

  • Grammatica en taalkwesties

    • taaladvies.net: antwoord op allerlei grammaticale vragen en taalkwesties. Samengesteld door de Nederlandse Taalunie.

    • www.onzetaal.nl/taaladvies: samengesteld door de Taaladviesdienst van het Genootschap Onze Taal. Je vindt er ook een top-25 van de populairste adviezen

    • www.vrt.be/taal: taalwebsite van de VRT. Hier worden veel taal en spellingskwesties gebundeld.

  • Spoedacties in andere talen
    • ua.amnesty.ch/de: website van Amnesty in Zwitersland met spoedacties in het Frans, Engels, Spaans en Duits (zonder voorbeeldbrief). 

Amnesty-groepen

De activisten van de Amnesty-groepen strijden in hun eigen stad of gemeente voor mensenrechten. Ze zijn gedreven en veelzijdig en voeren op verschillende manieren actie. Ze schrijven brieven, organiseren een benefiet, zetten een rommelmarkt op poten, trekken met een petitie naar het marktplein,… Heb je interesse, zoek hier de groepen in jouw buurt.